GEÇ ANTİKÇAĞ’DA KIBYRA

Özet

Çalışma kapsamında, bugün Burdur ili Gölhisar ilçesi sınırları dâhilinde bulunan Kibyra antik kentinde, 2006 yılında başlayıp halen sürdürülen kazı ve araştırmalar sonucunda ele geçmiş ya da ortaya çıkarılmış olup, Geç Antikçağ’a atfedilen verilerin genel bir sunumu ve değerlendirmesi yapılmıştır. Böylece geç dönem yerleşim karakterinin; mimari, sosyal, kültürel, dinsel yönleriyle belirlenebilmesi amaçlanmıştır. Kibyra’da özellikle MS 417 yılında yaşandığı kayıtlara geçmiş olan bir deprem felaketi sonrası, kentin mimari peyzajının radikal biçimde değiştiği ve kapladığı alanın küçülerek, Agora merkezli, surla çevrelenmiş bir Geç Antikçağ yerleşime dönüştüğü tespit edilmiştir. Kentsel yaşam boyutundaki sosyal, kültürel, ekonomik ve mekânsal gerilemenin nedenleri, aynı dönem içinde tüm Asia Minor yerleşimlerinde daha önce ortaya konmuş veriler ve sonuçları ışığında tartışılmıştır. Ayrıca Kibyra’da Hıristiyanlığa ilişkin bilinenler, yeni buluntu ve bulgular dikkate alınarak tekrar gözden geçirilmiş ve varılan sonuçların genel bir sunumu aktarılmıştır. Bugüne değin ele geçen veriler, geç dönem kentinin MS V. ve VI. yüzyıllardaki değişimi daha anlaşılır kılmaktayken, VII. yüzyıl ve sonrasına ait veriler henüz oldukça zayıf ve çok yetersizdir. Ele geçen maddi kültür verileri, MS 417 depremi sonrası, Kibyra’da kentsel yaşamın MS VI. yüzyıl sonlarına kadar nispeten yoğun, sonrasında ise belli belirsiz ya da oldukça eğreti biçimde, tarihlendirme yöntemi çok güvenilir olmayan birkaç küçük buluntuya dayanarak, ancak MS IX. yüzyıl sonlarına kadar sürdürüldüğünü göstermektedir.

Abstract

The study is about the Late Antiquity of Cibyra located today in Gölhisar town, in Burdur province, in which the excavations have been held since 2006. The findings and archaeological remains dated to Late Antiquity will be qualified and rendered in the study. Hence, it is aimed to define late era's general characters of architectural, social, cultural, religious dimensions. It's known that 417 A.D. earthquake changed the city's architectural landscape. After the catastrophe, the city got smaller and it's boundaries remarked by Agora centered city walls. The reasons of socio cultural regression, economic shrinkage, and spatial construction are discussed in the light of former information which has been held in other contemporary Asia Minor city's excavations. On the other hand, some former knowledge about Christianity has been improved in terms of new findings and remains of ancient city. Even if findings have made city's Vth – VIth A.D. centuries clear, VIIth century A.D. and later are still ambiguous. Material of cultures findings have revealed that the demographic structure of the city was relatively dense between 417 A.D. earthquake and VIth century A.D. Even though, it is known that there was a settlement around 9th century A.D. after VIth century A.D., nevertheless, demographic density was ambiguous, because findings are rare and weak for scientific speculation and reflections.