Türkiye’de Kredi Faizlerini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: MARS Yöntemiyle Bir Analiz

Determination of Influencing Factors of Credit Interest Rates in Turkey: An Analysis with MARS Method

Özet

BankalarÕn ticari kredilere uyguladÕklarÕ faiz oranÕ artÕú e÷ilimi göstermektedir. Ticari kredi faizi 2018 Eylül’de %36’ya ulaúmÕú olup bu oran 2004’ten beri en görülen yüksek seviyedir. Ticari kredi faizi 2018 yÕlÕnÕ ise %28 seviyesinde tamamlamÕútÕr. Türkiye’de piyasa fonlamasÕnÕn büyük kÕsmÕ kredi kanalÕyla sa÷landÕ÷Õ için ticari kredi faizindeki artÕú e÷ilimi ekonomik aktörler için risk oluúturmaktadÕr. Bu nedenle, Türkiye’de sürdürülebilir ekonomik büyümenin sa÷lanmasÕ için ticari kredi faizinin düúürülmesi önem taúÕmaktadÕr. Bu kapsamda, öncelikle ticari kredi faizini etkileyen faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla, 2006/1-2018/9 arasÕndaki üçer aylÕk veriler ile 8 adet ba÷ÕmsÕz de÷iúken ve Çok De÷iúkenli Uyumlu Regresyon UzanÕmlarÕ (MARS) yöntemi kullanÕlarak Türkiye’de ticari kredi faizini etkileyen faktörler incelenmiútir. ÇalÕúma sonucunda, sÕrasÕyla mevduat faizinin, dÕú ticaret dengesinin, merkez bankasÕ rezervlerinin, Dolar/TL kurunun, M2 büyüklü÷ünün ve enflasyonun ticari kredi faizi üzerinde etkili oldu÷u belirlenmiútir. Türkiye’de ticari kredi faizinin düúürülmesi için söz konusu faktörlerin olumsuz etkilerinin azaltÕlmasÕna yönelik tedbir alÕnmasÕ gerekmektedir.

Abstract

Commercial credit interest rate of banks has been increasing. Commercial credit interest rate has reached 36% as of 2018 September which is the highest level since 2004. Commercial credit interest has completed 2018 at the level of 28%. Upward trend in commercial credit interest rate constitutes risks for all economic actors due to most of the funding are provided by bank channel in Turkey. Therefore, decreasing commercial credit interest rate has importance in order for providing sustainable growth. In this context, affecting factors of commercial credit interest rate should be determined firstly. With this aim, quarterly data for the period 2006/1-2018/9, 8 explanatory variables and Multivariate Adaptive Regression Splines (MARS) method is used in order to determine which factors affect commercial credit interest rates in Turkey. As a result of the study, it is determined that deposit interest rate, foreign trade balance, central bank reserves, USD/TL exchange rate, M2 volume, and inflation affect commercial credit interest rate in Turkey respectively. Necessary precautions should be taken in order to decrease negative effects of affecting factors on commercial credit interest rate in order to decrease commercial credit interest rate in Turkey,