SİNOP MİLLET MEKTEPLERİ (1928-1935)

Özet

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşundan sonra gerçekleşen önemli inkılâplardan biri harf inkılâbıdır. 1 Kasım 1928 tarihinde yapılan harf inkılâbının ardından 1 Ocak 1929’da okuma yazmayı yaygınlaştırmak amacıyla bir halk eğitimi kurumu olan Millet Mektepleri kurulmuştur. Millet Mektepleri aracılığıyla halkın yeni harfleri hızla öğrenmesi sağlanmıştır. Bunun dışında Millet Mektepleri günlük hayat ile ilgili ve vatandaşlık bilgilerinin öğretilmesinde de etkili olmuştur. Millet Mektepleri bütün illerde, ilçelerde ve köylerde (A) ve (B) dershaneleri şeklinde teşkilatlanmıştır. Millet Mektepleri (A) dershanelerinde ne eski ne de yeni harfleri bilmeyenler alfabe, kıraat, yazı ve imla derslerini görmüştür. (B) dershanelerinde ise (A) dershanelerinden mezun olanlar başta hesap, sağlık ve yurt bilgisi gibi vatandaşlık dersleri yanında kıraat ve tahrir dersleri de almıştır. Böylece Cumhuriyetin halka doğru hareketinin bir örneği olan Millet Mektepleri halkı aydınlatarak tebaadan vatandaşlığa geçişte önemli bir rol üstlenmiştir. Bu çalışmamızda yurt genelindeki okuma yazma seferberliğinin Sinop’a yansıması ve Millet Mekteplerinin buradaki teşkilatlanması ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda 1928-1935 yılları arasında Sinop'taki Millet Mektebi dershanesi, öğretmeni ve öğrencilerinin durumu cinsiyetleri açısından ele alınmıştır. Ayrıca Millet Mekteplerinde eğitim gören öğrencilerin başarı ve başarısızlık durumu da A ve B dershaneleri çerçevesinde ortaya konulmuştur. Bu istatistikî verilerle elde edilen sonuçla Sinop'ta kurulan Millet Mekteplerinin yurt geneliyle karşılaştırması yapılarak faaliyetlerinin başarısı değerlendirilmiştir. Çalışmamızda başta Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA) olmak üzere Başvekâlet İstatistik Umum Müdürlüğü tarafından yayımlanan istatistikler ve konuyla ilgili diğer yayınlardan da faydalanılmıştır.

Abstract

One of the most important revolutions that took place after the establishment of Turkish Republic is Alphabet Revolution. After Alphabet Revolution on November 1, 1929, a public education institution, School of Public Education was established in order to popularize reading and writing. It was ensured that the people were able to learn new letters rapidly through the National Schools. Additionally, Public Schools were also effective in teaching everyday life and citizenship knowledge. Public Schools were organized as (A) and (B) classes in all provinces, districts and villages. In Public Schools (A) courses, those who know neither old nor new letters were taught alphabet, reading, writing and spelling. In (B) courses, those students who graduated from (A) courses were educated in account, health and citizenship such as national knowledge, in addition to reading and writing. Thus, Public Schools, which are an example of the movement of the Republic towards people, have played an important role in transition of citizens from citizen to citizenship by enlightening the people. In this paper, the reflection of the literacy mobilization across the country to Sinop and the organization of the Public Schools in this city were discussed. In our study, between the years 1928 and 1935 the status of Public Schools, teachers and students in Sinop were discussed in terms of gender. Furthermore, the success and failure level of the students, who were educated at Public Schools, were also put forward within the framework of A and B courses. With the results obtained from these statistical data, Public Schools established in Sinop were compared to the other Public Schools nationwide and the success of the activities of these schools was examined. In our study, mainly Prime Ministry Republic Archive (BCA), the statistics published by the Directorate General of Statistics and other publications were used.