OSMANLI DEVRİ DENİZLİ’DE SIĞIR VEBASI: VEBÂ-YI BAKARÎ

Özet

Sığır vebası, tarih boyunca hayvan hastalıkları arasında en önemli kayıplara sebebiyet vermiş hastalıkların başında gelmiştir. Büyükbaş hayvanlarda görülen bu hastalık virüs aracılığıyla hızlı bir biçimde genişleyerek çok sayıda hayvanın ölümüne neden olmuştur. Asya merkezli sığır vebası salgını ilk önce Avrupa’da etkili olmuş ve geniş çapta manda ile sığırın telef olmasına sebebiyet vermiştir. Bu durum Avrupa’da hayvan hastalıkları konusunda uzmanların yetişmesini amaçlayan veterinerlik okullarının kurulmasının önünü açmıştır. Ayrıca milletlerarası kongre ve toplantılar düzenlenerek salgının ortaya çıkma ve yayılma sebepleri hakkında görüşmeler yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nde sığır vebası ise farklı dönemlerde etkili olmakla birlikte özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Balkanlar üzerinden Anadolu’ya yayılmıştır. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Osmanlı coğrafyasının pek çok bölgesinde etkili olan veba salgını devletin ekonomisine ve hayvancılığına büyük darbe vurmuştur. Bu çalışmada, Denizli’de meydana gelen sığır vebası salgınları ve Osmanlı Devleti’nin salgınlara karşı aldığı koruyucu önlemler hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract

Rinderpest (cattle plague) is among the animal diseases that has caused the most important losses throughout history. This disease, which is seen among cattle, expands rapidly through the virus and gives rises to the death of many animals. The outbreak of cattle plague, believed to be originated from Asia, was first effective in Europe and caused a large number of buffalo and cattle to perish. This has laid the groundwork for the establishment of veterinary schools in Europe aimed at training specialists in animal diseases. Moreover, international congresses and meetings were held to discuss the reasons for the occurrence and spread of the epidemic. Though the cattle plague was effective in the Ottoman Empire in different periods, it spread to Anatolia over the Balkans, especially after The Russo Turkish War of 1877–1878. From the last quarter of the 19th century, the plague epidemic, which was effective in many parts of the Ottoman geography, dealt a major blow to the economy and stockbreeding of the Ottoman State. This study aims to give information about cattle plague outbreaks in Denizli and precautionary measures taken by the Ottoman Empire against outbreaks.