SÜLEYMANİYELİ BİNBAŞI MEHMET EMİN BEY’İN KALEMİNDEN GOLTZ PAŞA’NIN ALTINCI ORDU KOMUTANLIĞI VE İRAN OPERASYONLARI

GOLTZ PASHA’S SIXTH ARMY COMMAND AND THE PERSIAN OPERATIONS ACCORDING TO SULEYMANIYELI MAJOR MEHMET EMIN

Özet

Bu çalışma, Almanya’nın doğuya yönelik politikası kapsamında Goltz Paşa’nın Altıncı Ordu Komutanlığı’na ilişkin Süleymaniyeli Kurmay Binbaşı Mehmet Emin Bey’in tespitlerini içermektedir. Binbaşı Mehmet Emin Bey, Irak Cephesi’nde Altıncı Ordu Komutanlığı’nda görev yaptığı dönemdeki izlenimlerine binaen hazırlamış olduğu Kutü’l-Amâre Hücum ve Muhasarası adlı eserinin bir bölümünü tamamen Alman Mareşal Colmar von der Goltz’un Altıncı Ordu Komutanlığı’na atanması, Kut Cephesi’ni ziyareti (12-16 Aralık 1915) ve İran’daki Osmanlı-Alman operasyonlarına ayırmıştır. Irak Cephesi’nin takviyesi maksadıyla 1915 yılının Ekim ayında teşkil edilen Altıncı Ordu Komutanlığı görevine Alman Mareşal Colmar von der Goltz getirilmişti. Mareşal Goltz, Irak Cephesi sorumluluğunun yanı sıra Almanya’nın İran ve Afganistan’daki askerî operasyonlarının koordinasyonu görevini de üstlenmişti. Binbaşı Mehmet Emin Bey, bahse konu eserinde Goltz Paşa’nın Irak ve İran üzerine izlediği politikalarına ilişkin tespitlerini eleştirel bir dilde ortaya koymaktadır. İran seferine fazlasıyla karşı olan Mehmet Emin Bey, eserinde İran Cephesi’ni açmak için ortada hiçbir askerî gereklilik olmadığını vurgulamaktadır. Mehmet Emin Bey, İran Cephesi’nin açılmasından Goltz Paşa’yı sorumlu tutmakta ve bu cephenin açılmasını bütün Irak’ın kaybı ile özetlemektedir. Çalışmada, Mehmet Emin Bey’in Kutü’l-Amâre Hücum ve Muhasarası adlı eserinin yanı sıra konu ilgili arşiv belgeleri, hatırat ve temel eserlere yer verilerek, net bir bakış açısı oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract

In this paper, the remarks of Major Mehmet Emin are represented concerning to the German policy towards east and the related role of Field Marshall von der Goltz, as the Commander of Sixth Army. Mehmet Emin Bey who served as a staff officer on the Turkish Sixth Army in Iraq devotes a chapter in his book on the Attack and the Siege of Kut-al-Amara to discussion of the appointment of FieldMarshall von der Goltz to the command of the Turkish Sixth Army, to Goltz’s visit to the Kut front (12th 16th December, 1915), and to Turco- German operations in Persia. In October 1915, Goltz Pasha was appointed commander of a new formation, to be known as the Sixth Army. In addition to the responsibility for the Iraq front, Goltz Pasha also took over the task of coordinating the German military expeditions in Persia and Afghanistan. In his book, he critically analyzed the policy of Goltz Pasha relating to Iraq and Persian operations. Major Mehmed Emin is very bitter against the Persian adventure. For him; “There was no military necessity to send an expedition to Persia”. In his book, he blames Goltz Pasha for creating the Persian front and summarize this action with the loss of whole Iraq. This paper, beside the memoirs of Attack and the Siege of Kut-al-Amara written by Mehmet Emin, will also be supported by the archival documents, memoirs and basic documents relating to the subject.