KELÂM İLMİ AÇISINDAN BEDÂ’ ANLAYIŞI

Özet

Beda inanışı, Şiî çevrelerde ortaya çıkmış bir inanış biçimidir. Önce aşırı Şiî gruplar arasında or-taya çıkmış; ancak bütün Şiîler tarafından kabul görmemiştir. Bu inanç, Allahâ€Ÿın ilim ve irade sıfatında değişmeyi öngördüğü için, tevhid inanışına aykırı bulunmasından dolayı bu inanca Ehl-i Sünnet kelamcıları tarafından şiddetle karşı çıkılmıştır. İmamiyye Şîası kelamcılarının, özellikle de son dönem teologlarının beda inancının açıklanmasında farklı bir anlayış öne sürerek, Ehl-i Sünnet kelamcılarının kabul ettikleri nesh teorisi ile birleştirme çabası içine girdikleri görülmek-tedir. Fakat mahiyet bakımından beda teorisi ile nesh teorisi arasında bir benzerlik bulunma-maktadır. Çünkü nesh hukuk alanında geçerli olup, itikat alanında geçerli değildir. Halbuki beda inancı bir yönüyle ilahi ilim ile diğer yönüyle de kader inancı ile ilgilidir.

Abstract

Bada is a belief which has from the Shia context. It has first come out from the groups belonging to Ghulat Shia but in time has been approved by all Shia groups. This Notion has receivedextreme rejected by Orthodox Muslim theologians who consider that it is a contrary position to the Muslim notion of unity and it presupposes the change in divine attributes of knowledge and will. However, it is well observed that recent theologians of Imamiyyah Shia have pursued a different direction from their previous colleges and they have recently tried to reconcile it with the notion of abolishing (nash) belonging to Muslim orthodoxy. But it is clear that there is no direct similarity between these two notions, that is the bada and nash. Since, the concept of nash is validly carried out in the realm of the law, it is invalid in the realm of creed. However the belief of bada is related to the divine knowledge in one sense, and is related to the belief of determinism in another sense.