TÜRKİYE’DE CUMHURİYET DÖNEMİ EĞİTİM POLİTİKALARININ DİN DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMLARINA ETKİLERİ

The Effects of Educational Policies on Religious Courses Curriculums in Republic Period in Turkey

Özet

Osmanlı’da Tanzimat Dönemi’nden itibaren hız kazanan modernleşme/batılılaşma girişimleri, Cumhuriyet Türkiye’sinde gerçekleşen siyasi, sosyal, kültürel ve eğitim alanındaki politikaları büyük oranda etkilemiştir. Özellikle eğitimin inşasında siyasal eğilimler ve yeni devletin yapılanma karakteri çok daha belirleyici olmuştur. Türkiye’de din eğitiminin tarihi sürecine baktığımızda birbirinden farklı ve zengin bir deneyim göze çarpmakla birlikte okullardaki din derslerine siyasi ve ideolojik müdahalelerin önemli etkilerinin olduğu görülmektedir. Türkiye’de özellikle Cumhuriyet rejiminin eğitime yüklediği laik/seküler, pozitivist ve ulusal karakterin din dersi programları üzerinde etkili olduğu anlaşılmaktadır. İslam, diğer dinler ve inançlar hakkında bilgiler verilmesi yanında özellikle Cumhuriyet ideolojisi, önemsediği ve benimsetmeye çalıştığı din anlayışını, din dersi programlarına yansıtmaya çalışmıştır. Bu kapsamda çalışma şu sorular kapsamında meseleyi incelemeyi amaçlamaktadır: Osmanlı’dan günümüze devletin din ile ilgili ilişkilerinin genel çerçevesi nedir? Modernleşme/batılılaşma süreçleri Cumhuriyet Türkiye’sine nasıl bir zihniyet taşımıştır? Cumhuriyet döneminde laik devlet politikası bağlamında ne tür eğitim politikaları ortaya konulmuştur? Ayrıca Modern Türkiye’nin inşa süreçlerinde uygulanan laik eğitim politikaları Türkiye’de özellikle din eğitimini ve din dersi programlarını nasıl etkilemiştir?

Abstract

Modernization/westernization attempts, which have gained momentum from “Tanzimat Reform Era” in Ottoman Empire, substantially have affected political, social, cultural and educational policies that occurred in Republic period. Specifically, political tendencies and structural character of modern Turkey had been more determinative in the construction of education. When we look at historical development of religious education in Turkey, together with various and rich experiences, it has been seen that political and ideological interferences had significant influences on religious courses in schools. At the same time, laic/secular, positivist and national character of education, which has been imposed by republic regime, had effects on the religious courses curriculums. Along with teaching about Islam, other religions and beliefs, republic ideology had tried to reflect its religious understanding, which gave importance and tried to adopt, on religious courses curriculums. This study aims to examine the topic within the scope of those questions: What is the general framework of state-religion relations from Ottoman Empire to nowadays? How modernization/westernization processes carried a mentality to Republic of Turkey? What sort of educational policies were implemented in the context of secular state policy? and how secular educational policies, which were applied in the process of construction of Modern Turkey, affected religious education and religious courses curriculums?

Anahtar kelimeler: Din Eğitimi, Din Dersi, Din Kültürü, Din Dersi Öğretim Programı, Din Öğretimi