Dergiler / Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 22 - Sayı: 42
Ebû Mihnef’ten Ebû İshâk el-İsferâyinî’ye Arapça Bir Maktelin Anatomisi: Nûru’l-‘Ayn fî Meşhedi’l-Hüseyn Üzerine Bazı Tespitler
- Sayfa
- 315–341
- DOI
- —
Özet
Nûru’l-‘ayn fî meşhedi’l-Hüseyn George Kanazi’nin dil açısından araştırdığı ve Kerbelâ olayının folklora yansıması olarak değerlendirdiği makalesi istisna edilirse, kaynak değeri akademik incelemeye tabi tutulmamış Arapça maktellerdendir. 19. yüzlılın sonlarından itibaren ondan fazla baskısının yayınlanmasına rağmen henüz tenkitli neşri yapılmamış Nûru’l-‘ayn fî meşhedi’l-Hüseyn, gerekli incelemeye tabi tutulmadan ve literal ifadelerden yola çıkılarak ilmî camiada Şâfi‘î-Eş‘arî alimi Ebû İshâk el-İsferânî’ye (ö. 418/1027) ait bir maktel olarak kabul edilmiştir. Bu araştırmada veri analizi yöntemi kullanılarak Nûru’l-‘ayn fî meşhedi’l-Hüseyn’in Ebû İshâk el-İsferâyinî’ye nisbet edilmesi süreci araştırılacak, müellifin biyografisi ve mevcut eserleri bağlamında maktelin kendisine ait olma durumu incelenecektir. Ardından karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılarak Nûru’l-‘ayn fî meşhedi’l-Hüseyn’ın ve devamı olarak yazma ve matbu nüshalarında kendisini takip eden Kurretü’l-‘ayn fî ahzi sâri’l-Hüseyn’in Ebû Mihnef’e (ö. 157/773) nisbet edilen aynı konulu iki eser olarak Maktelü’l-Hüseyn ve Sârü’l-Hüseyn’le bağlantısı üzerinde durulacaktır. Makalede Nûru’l-‘ayn fî meşhedi’l-Hüseyn ve Maktelü’l-Hüseyn arasındaki farklı ve benzer taraflar ortaya konulmakla eserin orijinalliği değerlendirilecektir.
Abstract
Nūr al-ʿayn fī mashhad al-Ḥusayn is one of the Arabic maqtals which has not been a subject to the scholarly research from the aspect of authenticity and source value, if excepted the article by George Kanazi, where the author through applying the philological method evaluates it as a ref-lection of the Karbalā event on the folklore. Inspite of being publicated more than ten times from the second half of the 19th century, still not having a critical edition, Nūr al-ʿAyn fī Mashhad al-Ḥusayn is assumed as a maqtal written by the prominent Shāfiʿī-Ashʿarī scholar Abū Isḥāq al-Isfarāinī (d. 418/1027) without being properly analyzed and because of literal reading of its certain passages. Using the data analysis method this study will investigate the process of attribution of Nūr al-ʿAyn fī Mashhad al-Ḥusayn to Abū Isḥāq al-Isfarāinī and examine the state of its belongingness to the referred scholar within the context of his biography and works reached to the present day. Then, using the comparative analysis method, the connecting link among these four books will be investigated, Nūr al-ʿAyn fī Mashhad al-Ḥusayn and Qurrat al-ʿAyn fī Akhdh Thār al-Ḥusayn, which follows it up in manuscripts as well as printed versions, and two other books on the same subject, Maqtal al-Ḥusayn and Thār al-Ḥusayn attributed to Abū Miḫnaf (d. 157/773). Finally, the originality of Nūr al-ʿAyn fī Mashhad al-Ḥusayn will be evaluated by comparing its similar and different features with Maqtal al-Ḥusayn.