Radyasyon ve insan sağlığı üzerine etkileri

Özet

Modern dünyada radyasyondan izole yaşamak artık mümkün olamamaktadır. Doğal ya da yapay radyoaktif çekirdeklerin kararlı yapıya geçebilmek için dışarı saldıkları hızlı parçacıklar ve elektromanyetik dalga şeklinde taşınan fazla enerjileri olarak tanımlanan radyasyon, temelde "iyonlaştırıcı" ve "iyonlaştırıcı olmayan" olarak iki kısımda incelenir. İyonlaştırıcı radyasyon; alfa, beta ve nötron partikülleri ile X ışını ve gama ışınından oluşur. İyon odaları, Geiger-Müller sayacı, sintilasyon sayaçları floresan ekranlar gibi farklı dedektörlerle saptanabilen iyonizan radyasyonun moleküler, hücresel, doku ve sistem düzeyin insan sağlığına olumsuz etkileri bulunmaktadır. Somatik ve genetik düzeyde oluşan bu etkilerden en dikkate değer olanlarından birisi; Hematopoetik, Gastrointestinal ve Nörovasküler tipte alt sendromları bulunan Akut Radyasyon hastalığıdır. Radyasyonun etkilerinden korunma; iç ve dış radyasyona karşı korunma şeklinde uygulanır. Dış radyasyona karşı korunmada uzaklık, maruziyet süresi ve zırhlama en önemli kriterler dikkat çekmektedir.

Abstract

In modern world, living without radiation is impossible. Radiation is defined as "energy transmitted through space as waves or particles" and also determined as "particles or waves emitted from the nucleus of unstable radioactive atoms to become stable" Mainly two types of radiation are exist; ionising radiation and non-ionising radiation. Ionising radiation is consist of alpha, beta particules, neutrons, x rays and gamma rays. Ionising radiation which can be measured by ion chambers, geiger-Mueller detectors, Scintillation Counters, fluorescent counters etc. Has harmfull effects on human health in levels of molecular, cellular, tissue, organs and organ systems. These harmfull effects can also be named somatic and genetic. One of the most encountered problem is "Acute Radiation Syndrome" which has three sub syndromes called haematopoetic syndrome, gastrointestinal syndrome and neurovascular syndrome. Exposure time, distance and armorisation are the key elements of protection from radiation.