Beyin ölümü tanısı almış hastalarda tıbbi desteği kesme kararı ve bu konudaki yetki sorunu

Cessation of medical support and the issue of authorization in patients diagnosed as brain death

Özet

Amaç: Beyin ölümü tanısının hukuki ölüm olarak kabul edilmiş olması, sadece "nakil amaçlı organ temini" açısından değil, aynı zamanda devam eden 'tıbbi desteğin sonlandırılabilmesi' bakımından da önem taşımaktadır. Konunun diğer bir boyutu ise, tıbbi desteğin kesilmesi kararında kimin yetkili olacağıdır. Bu çalışmada, bir anket çalışmasının verileri ışığında, konunun tıbbi, hukuki ve etik boyutu tartışılmaktadır. Gereç ve Yöntem: İstanbul Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Genel Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Yoğun Bakım Üniteleri'nde görev yapan gönüllü 279 hemşire ve 179 hekime bir anket uygulanmıştır. Anket verileri istatistiksel açıdan değerlendirilerek, anket sonuçları ışığında konuya ilişkin mevcut yasal düzenlemeler, tıbbi ihtiyaçlar ve etik değerler irdelenmiştirBulgular: Anket çalışmasında, "beyin ölümü tanısının tıbbi desteğin sonlandırılmasına imkan sağlanması bakımından önemli olduğunu" görüşü hemşirelerin %40.9'u, hekimlerin %53.6'sı tarafından kabul görürken, "yaşam destek ünitelerinin ve cihazlarının biran önce boşaltılabilmesi ve böylece ihtiyacı olan diğer hastalar için bu olanakların kullanılabilmesine imkan sağlaması" seçeneği hemşirelerin %43'ü ve hekimlerin %55.9'u tarafından benimsenmiştir. Tıbbi desteğin sonlandırılmasına imkan sağlaması ve yaşam destek ünite ve cihazlarının bir an önce boşaltılabilmesi yanıtı gruplar arasında istatistiki olarak anlamlı farklılık göstermiştir, p<0.01. Yaşam desteğinin kesilmesi kararının beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin yakınlarına bırakılmış olmasını doğru buluyor musunuz? sorusuna hemşirelerin %52'si, hekimlerin ise %36.7'si evet cevabını vermiş olup, gruplar arasında istatistiki olarak anlamlı farklılık mevcuttur, p<0.01. Sonuç: Ölüm hali belirlendikten sonra organ bağışı olmadığı durumlarda, beyin ölümlü hastaya uygulanmakta olan 'tıbbi desteği kesme karar ve yetkisi' konusundaki yasal belirsizliğin bir an evvel çözümlenmesi, uygulamadaki tereddütlerin giderilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.

Abstract

Objective: Considering brain death as legal death plays an important role in both provision of organ transplants and cessation of medical support. Another aspect of this issue is to decide who will have authorization for cessation of medical support. In this study, medical, legal and ethical aspects of the issue were dealt with data collected through a questionnaire. Material and Methods: Volunteering 279 nurses and 179 doctors working in intensive care units of research and education hospitals in Istanbul completed the questionnaire. Obtained data were statistically analyzed and available regulations, medical requirements and ethical values regarding brain death were examined based on results of the analyses.Results: Of all the participants, 40.9% of the nurses and 5.6% of the doctors agreed that diagnosis of brain death should allow cessation of medical support. Forty-three percent of the nurses and 55.9% of the doctors thought that patients whose brain death has occurred should be withdrawn from life support systems and devices so that other patients in need can benefit from them, with a significant difference (p<0.01). Fifty-two percent of the nurses and 36.7% of the doctors found it right to let relatives of patients decide cessation of life support, with a significant difference (p<0.01). Conclusion: It is important that legal problems concerning decisions about and authorization for cessation of medical support given to patients whose brain death has occurred should be solved so that uncertainties experienced in practice can be eradicated.