İLİŞKİSEL SERMAYE İLE YAPISAL SERMAYENİN İLİŞKİ DÜZEYİNİN ENTELEKTÜEL SERMAYE DÜZEYİNE VE İŞLETMENİN FİNANSAL VE FİNANSAL OLMAYAN PERFORMANSINA ETKİSİ

THE EFFECTS OF THE RELATION LEVEL OF RELATIONAL CAPITAL AND STRUCTURAL CAPITAL ON THE INTELLECTUAL CAPITAL LEVEL AND FIRMS FINANCIAL AND NONFINACIAL PERFORMANCE

Özet

Entelektüel sermaye, gelişen piyasa koşullarına uyum sağlamanın ve rekabette öne geçmenin koşullarını tanımlayan yeni ve ileri yönetim yaklaşımıdır. Entelektüel sermayenin işletme yönetiminde mevcut sermaye yaklaşımının ve mevcut yönetimi anlayışının eksiklerini tamamlamak üzere geliştirilmiştir. Entelektüel sermayeyle ilgili işletme bazında ve entelektüel sermayenin unsurları bazında çeşitli modeller ortaya konmuştur ancak entelektüel sermayenin firma bazında ölçülmesine yönelik metodolojiler giderek artmaktadır. Her ne kadar tarihsel evrim sürecinde entelektüel sermayenin önemi fark edilmiş olsa da, kavram literatürde yerini tam olarak almamış olup, entelektüel sermayenin alt bileşenleri ile arasındaki etkileşimin tüm yönleri ile ortaya konduğu yeterli çalışma mevcut değildir. En azından bu konuda literatürde bir söylem birlikteliği yoktur. Bu nedenle entelektüel sermayenin gerek alt bileşenleri ile, gerekse yapısal sermaye ve diğer işletme bileşenleri ile arasındaki etkileşimin iyi bir şekilde analiz edilmesi literatüre ciddi katkılar sağlayacak, bunun yanında ileriki araştırmalara da ciddi kaynak teşkil edecektir. Bu nedenle çalışmada, entelektüel sermayenin alt bileşenlerinden ilişkisel ve yapısal sermayenin entelektüel sermaye ile ilişkisine ve işletmenin finansal ve finansal olmayan performansına etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yapısal eşitlik modeli (YEM SEM) ile entelektüel sermaye modeli test edilmiştir. Kullanılan modelde yapısal sermaye, ilişkisel sermaye ve yapısal sermayesi üzerinden entelektüel sermaye değerlendirmeleri yapılarak, entelektüel sermayenin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapısal sermaye bağlamında örgüt kültürü; kurum imajı ve kimliği; marka; bilgi teknolojileri; Ar-Ge ve yenilikçilik; entelektüel mülkiyet; yönetim felsefesi ve süreç (proses) faktörleri ele alınmıştır. İlişkisel sermaye bağlamında ise müşteri ilişkileri; tedarikçi ilişkileri; ağ ortakları ilişkileri; yatırımcı/ortak ilişkileri ve kamu ilişkileri değerlendirilmiştir. Yapısal Sermaye ölçeğinin model uyumu incelendiğinde X2 değerine ilişkin p değerinin anlamlı olduğu (p<0,05) ancak X2 /sd<5 olduğundan model uyumunun uygun olduğu, diğer uyum indekslerinin de (RMSEA=0,05; SRMR=0,03; NNFI=0,96; CFI=0,96; GFI=0,93; AGFI=0,91) model uyumunu desteklediği görülmüştür.

Abstract

Firat University, School of Social Sciences Abstract: Intellectual capital is a new and advanced managament approach that defines the provisions of being ahead in competition and accommodating with advancing market conditions. It has been developed to make up the deficiencies of present management understanding and present capital approach of intellectual capital in business management. Various models related to intellectual capital have been put forward on the basis of elements of intellectual capital and business. Yet, methodologies for measuring intellectual capital on the basis of firm have been increased gradually. Although the importance of intellectual capital has been realised in historical evolution process, the concept has not gained a place in literature and there is not an adequate study in which the interaction between intellectual capital and its components has been propounded at all points. At least there is not a common expression about this subject in literature. For this reason, a well analysis of the interaction of intellectual capital with its subcomponents, structural capital and other business components will substantially contribute to the literature. In addition, it will also be a significant source for future researches. Therefore, the purpose in this study was examining the effects of relational and structural capital which are subcomponents of intellectual capital on the relationship with intellectual capital and on business firms financial and nonfinancial performance. Structural equation modeling (SEM) and intellectual capital modeling have been tested. In the model that has been used, assessments for structural capital, relational capital and intellectual capital on the basis of its structural capital have been carried out and the effects of the intellectual capital on the financial and nonfinancial performance have been examined. Organization culture, corporate image and identity, trademark, information tehnologies, Research and Development and innovativeness, intellectual property, management philosophy and process factors have been discussed within the context of structural capital. In addition to this, customer relations, supplier relations, web associates relations, investor/associate relations and public relations have been considered within the context of relational capital. When the model fitting of structural capital example were examined, p- value related to X2 value is significant (p<0,05) but as it isX2 /sd<5, model fitting is appropriate and it has been seen that other fit indices (RMSEA=0,05; SRMR=0,03; NNFI=0,96; CFI=0,96; GFI=0,93; AGFI=0,91)has supported model fitting.