Osmanlı Devleti’nde Nüzul Vergisinin Teşkili ve Gelişimi: XVI-XVII. Yüzyıllarda Osmanlı Ekonomisini Nüzul Vergisi Üzerinden Değerlendirmek

The Introduction and Development of Nüzul Tax in Ottoman State: Rethinking the Ottoman Economy through a Nüzul Tax in the XVI-XVII Centuries

Özet

Osmanlı Devleti’nde sefer ihtiyaçlarını karşılamak için zaman içerisinde çeşitli vergiler uygulamaya konulmuştur. Bunların en bilineli ve en eskisi avarız vergisidir. Literatürdeki bilgilere göre, Osmanlı Devleti’nde avarız vergisinin sefer ihtiyaçlarının karşılanmasında yetersiz kalmasının ardından, nüzul vergisi alınmaya başlanmıştır. Bu kapsamda nüzul vergisi avarız türü vergilerin ilk örneklerinden olması dolayısıyla önemlidir. Ancak bu verginin hangi koşullarda, hangi zaman diliminde Osmanlı Devleti tarafından uygulanmaya başlandığı konusunda verilen bilgiler ya güncel değildir ya da tutarsızlıklar içermektedir. Bu çerçevede yapılan çalışmada -arşiv belgeleri kullanılarak- nüzul vergisinin Osmanlı vergi sistemi içerisinde gelişiminin tespiti aranacak, verginin hangi tarihte nasıl tarh ve tahsil edildiği belirlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca bu tespitler ortaya konulduktan sonra verginin gelişimi Osmanlı askerî-malî ve ekonomi tarihi içerisinde değerlendirilecektir.

Abstract

In order to meet the campaign needs in the Ottoman Empire, various taxes were imposed in the course of time. The most recognizable and oldest of these is avarız tax. According to the information in the literature, after the Ottoman State was insufficient in meeting the necessities of the campaign through avarız tax, nüzul tax was imposed. In this context, nüzul tax is important because it is one of the earliest examples of avarız type taxes. However, the information about under which conditions and in which period of time this tax was imposed by the Ottoman State is either outdated or inconsistent. In this framework, this study will try to determine - by using the archive documents - the development of nüzul tax in the Ottoman tax system; how and when the tax was levied and collected. Additionally, the development of the tax will be evaluated within the Ottoman military-financial and economic history.