XIII.-XIV. Yüzyıl Bizans ve İslam Kaynaklara Göre Kuzeybatı Anadolu Yol Ağları

The Northwest Anatolian Road Systeın According to Xlllth-XIVth Century Byzantine and Islamic Sources

Özet

Medeniyet, genel anlamda insanın çevresiyle olan münasebetleri etrafında şekillenmekle beraber, coğrafyanın etkisi konar-göçer toplumlarda daha belirgin şekillerde ortaya çıkmaktadır. Bu etki tarihi süreçte, en azından genel eğilimler bakımından değişik sosyo-ekonomik, kültürel, siyasi alanlarda süreklilik ve bağlantılar oluşturmuştur. Bu bakımdan Ortaçağda yolların siyasi, iktisadi, askeri, kültürel ve tarihi rolleri olduğu bilinmektedir. Bu makalede, Kuzeybatı Anadolu Bölgesi'nin tarihi süreç içerisinde coğrafi faktörlerin temel belirleyici olduğunu kanıtlamaktan daha ziyade, bölgede yaşayan toplumun doğal çevresi bilinmeden, bölgenin tarihinin anlaşılamayacağı, ortamın tarihi gelişimde önemli etkenlerden biri olduğunu Kuzeybatı Anadolu coğrafyası özelinde göstermeye ve XIII-XIV. yüzyıllarda Kuzeybatı Anadolu'da ticari ve askeri amaçlarla hangi yolların kullanıldığı dönemin kaynaklarının el verdiği ölçüde ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract

Although human culture, in general, is an outcome of the relations between people and their environment, the İmpact of geography is more evident on nomadic societies in more specifıc ways. This impact throughout history has functioned at a basic level in terms of general tendencies, correlativity and continuity in socioeconomic, cultural and political fıelds. In this regard, it is generally accepted that roads have political, economic, military, cultural, and historical roles in the medieval period. In this article, rather than suggesting that geographical factors are the primary determinants of the history of Northwestern Anatolian region, it will be argued that without an understanding of the natura) environment of the area occupied by a given community, it is impossible to understand the history of the region as a whole. We will thus demonstrate the importance of natural surroundings as one of the important historical determinants in the case of North Anatolian geography; and we will attempt to reveal the region's commercial and military roads used in 13th and 14th centuries in the light of a detailed analysis of all available contemporary sources.