OSMANLI’NIN SON DÖNEMİNDE İSTANBUL SOKAKLARINDA MARJİNALLER: HIRSIZLAR, DOLANDIRICILAR, YANKESİCİLER

Marginals İn The Streets Of İstanbul İn The Last Decades Of The Ottoman Empire: Thieves, Swindlers, Pickpocket

Özet

Osmanlı modernleşmesi “cemaat”ten “cemiyet”e geçilirken yansımasını kentin yapısında da bulmuştu. Köklü bir dönüşüme uğrayan İstanbul’da suçu niteliği ve niceliğinde bir artış meydanageliyordu. Bu bağlamda hırsız, dolandırıcı ve yankesici gibi marjinaller ile işledikleri suçlar belli bir yaygınlık kazanıyordu. Gösterişçi tüketim artarken, servet sahipleri marjinallerin hedefi haline geliyordu.Osmanlı’nın payitahtı on dokuzuncu yüzyılda ulaşım ve iletişim alanındak gelişmeler sonucu Avrupa kentlerine benzer bir gelişim izlemiş, cemaat ilişkilerinin güçlü olduğu geleneksel bir kent görünümünden anonim bir şekle bürünmüştür. Eski İstanbul’un görece kapalı mahalleleri yıkıma uğramış ve sokak kültürü giderek İstanbul sekenesini mahallenin dışına taşırmıştır. Özellikle Avrupaî yaşam tarzının yaygınlaştığı Galata/Beyoğlu kesiminde çağdaş kent görünümü beraberinde mahalle denetimi ve gözetiminden uzak bir çevrenin oluşmasına, insanların anonimleşmesine neden olmuştur. “Cemaat”ten “cemiyet”e geçiş, bu “modernite” olgusu Osmanlı’da kente özgü “suç” olgusunu da getirmiş, Osmanlı zaptiyesi çağdaş anlamda “polis”e, “jandarma”ya dönüşmüştür.

Abstract

The modernization process that the Ottoman Empire experienced in the course of 19th century had its impacts on the city. The structure of the cities, particularly İstanbul, had changed drastically and the quantity and pecliarity of crime also changed. The marginals such as thiesves, swindlers, pickpockets and the crimes they committed had expanded. Conspicuos consumption increased in this process and owners of wealth became a target for the mentioned marginals. The modernization process that the Ottoman Empire experienced in the course of 19th century had its impacts on the city. The structure of the cities, particularly İstanbul, had changed drastically and the quantity and pecliarity of crime also changed. The marginals such as thiesves, swindlers, pickpockets and the crimes they committed had expanded. Conspicuos consumption increased in this process and owners of wealth became a target for the mentioned marginals.