Dergiler / Diyanet İlmi Dergi / 2019 / Cilt: 55 - Sayı: 4
AŞIRI/ÇOK ZAYIF HADİS: TARİHSEL BİR KAVRAM ANALİZİ
- Dergi
- Diyanet İlmi Dergi
- Sayfa
- 1047–1063
- DOI
- —
Özet
Zayıf hadis, sahih ve hasen hadis şartlarını taşımayan rivayetlerdir. Zayıf hadislerin zayıfl ık dereceleri birbirinden farklıdır. Hadis usulüne göre, bazı zayıf hadisler başka rivayetlerle desteklendiğinde hasen derecesine çıkabilirken, bazı zayıf hadisler bu takviyeye uygun değildir. Bu şekilde yükselmeye uygun olmayan ve mütâbi veya şâhidleri bulunsa da içinde bulundukları zayıfl ıktan kurtulamayan hadislere “çok/aşırı zayıf hadis” denilebilir. Hadis ıstılahlarının çoğunda olduğu gibi rivayetlerin zayıfl ığının derecesine dair ifadeler ile “çok/aşırı zayıf hadis” kavramı da belli sebepler doğrultusunda ve tedrîcen ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, “çok/aşırı zayıf hadis” tabirinin ortaya çıkış serüveni üzerinde durulmuş, hadis usûlüne göre hangi rivayetlerin çok zayıf kabul edildiğine ve çok zayıf hadislerin tespit yöntemlerine değinilmiştir. Rivayetlerin zayıfl ıklarının dereceleri ile bağlantılı düşünülebilecek kullanımların hadis usulüne dair eserlerde farklı tabirlerle de olsa ilk olarak hicri VII. yüzyılda görüldüğü; rivayetlerin çok/aşırı zayıfl ığına dair ıstılahın ise hicri VIII. yüzyılda zayıf hadislerle amel şartlarına dair tartışmalarla birlikte yaygınlık kazandığı tespit edilmiştir.
Abstract
A weak hadith is one that does not have the characteristics of authentic and good hadith. The level of weakness of weak hadiths differ. According to the hadith methodology, while some weak hadiths can be raised to the level of good hadith if supported by other narrations, some other weak hadiths cannot be done so. Hadiths that are not possible to be raised to the level of good hadith and whose characteristics that make them weak cannot be removed even if they have confi rmatory narrators can be called “very weak hadith”. As in most of the hadith terms, the terms relating to the degree of weakness of the narrations and the concept of “very weak hadith” have emerged gradually and for certain reasons. This study deals with the emergence and development of the term “very weak hadith”, which narrations are considered very weak according to the hadith methodology, and the methods of identifi cation of very weak hadiths.