KARİKATÜR KRİZİ: DANİMARKA’DA HOMOJEN KÜLTÜR SÖYLEMİ VE İSLAMOFOBİNİN TEZAHÜRÜ

CARTOON CRISIS: HOMOGENEOUS CULTURE DISCOURSE AND THE MANIFESTATION OF ISLAMOPHOBIA IN DENMARK

Özet

Publishing the insulting cartoons of the Prophet of Islam and Muslims in the Jyllands-Posten newspaper in Denmark on September 30, 2005 caused many conflicts, and over one hundred people died. The events that had taken place since the beginning of the attacks on September 11, 2001 in the USA were explained by the argument of “clash of civilizations” that is put forward by Hungtinton in 1993. However, beyond the confusion between civilizations, many other social, economic and other dimensions must be taken into account. Moreover, it is difficult to talk about the role of multiple civilizations in these events. Because it is obvious that the main actors are Islam and the Western world. In addition, although the consequences of these events have reached global dimensions, it should not be overlooked that there are local specialties among the causes, especially in the cartoon crisis. In this article, the cartoons will be addressed both by Islamophobia in the West and by Islamophobic attitude in Denmark and by the cultural stance and manifestation of cultural philosophy in Denmark. The fact that I was in Denmark during the period of the cartoon crisis enabled me to take advantage of my own observations to analyze the causes and consequences of the process, and to observe the local dimensions of the issue.

Abstract

30 Eylül 2005 tarihinde Danimarka’da Jyllands-Posten gazetesinde, İslâm peygamberine ve Müslümanlara hakaret içeren karikatürlerin yayınlanması üzerine çıkan olaylar, yüzün üzerinde kişinin ölümüyle sonuçlanmış- tır. Bunun öncesinde 11 Eylül 2001 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilen saldırılarla başla- yan süreçten itibaren meydana gelen hadiseler genellikle Hungtinton’ın 1993’te öne sürdüğü, ‘medeniyetler çatışması’ teziyle izah edilmiştir. Ancak meselenin, me- deniyetler arasındaki çatışmanın ötesinde, birçok başka sosyal, ekonomik ve benzeri boyutları da göz önünde bulundurulmalıdır. Üstelik söz konusu hadiselerde çoklu medeniyetlerin rol aldığından bahsetmek zordur. Zira başlıca aktörlerin İslâm ve Batı dünyası olduğu görül- mektedir. Bütün bunlara ilâveten bu olayların sonuçları küresel boyutlara ulaşsa da, bilhassa karikatür krizinde sebepler arasında yerel hususiyetlerin de bulunduğu göz ardı edilmemelidir. Bu çalışmada karikatür olayı, hem Batı’daki İslamo- fobinin hem de Danimarka’daki İslamofobik tutumun ve kültürel bir duruş ve felsefenin tezahürü olması yönleriyle ele alınacaktır. Karikatür krizinin yaşandığı dönemde Danimarka’da bulunmamız, sürecin sebepleri- ni ve sonuçlarını analiz etmede bizzat gözlemlerimizden yararlanmamıza ve meselenin lokal boyutlarını da müşa- hede etmemize imkân vermiştir.