Dergiler / Diyanet İlmi Dergi / 2020 / Cilt: 56 - Sayı: 4
EBÛ HANÎFE’NIN HADİS RİVAYET ANLAYIŞI MUHADDİSLER TARAFINDAN İHMALİNİN SEBEBİ OLARAK GÖSTERİLEBİLİR Mİ? -KİTÂBÜ’L-ÂSÂR’LAR ÖZELİNDE BİR İNCELEME
- Dergi
- Diyanet İlmi Dergi
- Sayfa
- 1249–1284
- DOI
- —
Özet
Hicrî ikinci asrın ilk yarısı, hadis rivayet döneminin devam ediyor olması ve daha sonraki dönemlerde mezhep ismi verilecek ekollerin anlayışlarının ilk örneklerinin verilmesi açısından önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu dönemin en önemli simalarından olan Ebû Hanîfe’nin (ö. 150/767) hadis rivayet metodunun belirlenmesi, dönemin anlaşılmasına ve farklı yaklaşımlarının orta çıkarılmasına yardımcı olacaktır. Çalışmamızda özellikle hicrî üçüncü asrın ilk çeyreğinden sonra telif edilen hadis eserlerinde Ebû Hanîfe’nin rivayetlerine yer verilmemesinin sebepleri öncelikle kendisinin takip ettiği hadis rivayet anlayışı çerçevesinde incelenecektir. Kendisinin hadis rivayet yöntemi belirlenirken ise Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed tarafından aktarılan Kitâbü’l-Âsâr isimli eserler incelenecektir. Tespit edilen Ebû Hanîfe’nin hadis rivayet anlayışı dönemin diğer eserleriyle karşılaştırılacak ve kendisinin diğer rivayet metotlarında farklılaşan yönlerinin olup olmadığı sorgulanacaktır. Bu araştırmanın sonunda elde edilen veriler neticesinde ise Ebû Hanîfe’nin hadis rivayetinde kullandığı isnadların yapısının sonraki dönemlerde ihmalinin sebebi olup olmadığı belirlenmeye çalışılacaktır. Ardından ise sonraki dönem kaynaklarında Ebû Hanîfe’nin ihmaline temel teşkil eden tarihterâcim türü eserlerde kendisiyle ilgili yapılan olumsuz eleştirilerin üzerinde özetle durulacak ve iddiaların Ebû Hanîfe’nin sonraki dönem hadis kaynaklarındaki ihmaline sebep teşkil etmesi konusuna yoğunlaşılacaktır.
Abstract
The first half of the Hijri second century is important in that the period of hadīth narration continues and indicating the first examples of sectarian methods that will occur in the following periods. Therefore, it is essential to determine the understanding of Abū Ḥanīfa’s (d. 150/767) - one of the most important scholar of this period- hadīth narrative. In this study, the reasons why Abū Ḥanīfa’s narrations are not included in the hadīth studies written after the first quarter of the Hijri third century will first be examined by determining his understanding of the hadīth narration. The works named Kitāb al-āthâr narrated by Abū Yūsuf and Muḥammad b. al-Ḥasan al-S̲h̲aybānī will be analyzed while determining Abū Ḥanīfa’s method of hadīth narrative. Subsequently, Abū Ḥanīfa’s method will be compared with the other written works of the hijri second century and it will be questioned whether there are different aspects of the narrative method in this century. As a result of the data obtained at the end of this research, it will be tried to determine whether the structure of the isnāds used by Abu Hanifa in the hadith narration is the reason for his negligence in the following periods. In addition, al-dj̲arḥ expressions about Abū Hanīfa in the biography books written after the hijri second century will be briefly explained. However, the focus will be on the wheter these claims are a reason for Abū Hanīfa’s negligence in the hijri third century hadīth sources.