Abdal Musa’nın “Dağların Taşların Yürümesi” Kerametinin Zaman, Mekân ve Eşya Sembolizmi Bakımından Değerlendirilmesi

Özet

Bu çalışma Abdal Musa Velâyetnâmesi’nde yer alan Dağların Taşların Yürümesi kerametindezaman, mekân ve eşya kavramlarının sembolik açıdan incelemesini konu almaktadır. İslamdünyasında 9. yüzyılda ortaya çıkan tasavvuf düşüncesi, 11. yüzyılda tarikatların kurulmasına zeminhazırlamıştır. Tarikatın önde gelen şahsiyetlerinin kerametlerinin, olağanüstü hâllerinin anlatılmasıve bunların yazıya geçirilmesi ile menkıbe (menâkıbnâme veya velâyetnâme) türü ortayaçıkmıştır. Bu eserler 15. yüzyılda Anadolu sahasında Alevî-Bektaşi geleneğinde velâyetnâme adınıalmıştır. Abdal Musa Sultan olarak da bilinen ve Ahmed Yesevi dervişlerinden Hacı Bektaş-ı Velîdergâhı mensubu olan zât, 14. yüzyılda yaşamış olan bir Türk erenidir. Bu doküman hazırlanır-ken, Abdurrahman Güzel’in Abdal Musa Velâyetnâmesi (1999) isimli eserinde Latin harflerineçevirdiği metin baz alınmıştır. Bu çalışmanın ilk kısmında; menâkıbnâme ve velâyetnâme kavramlarınadeğinilerek Abdal Musa’nın şahsiyeti hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda; zaman,mekân ve eşya kavramları “üç unsur” adı altında anlatılmıştır; birbirleri ile iç içe geçmiş olmalarınada değinilmiştir. Üçüncü kısımda; ele alınan keramet sırasıyla zaman, mekân ve eşya kavramlarıbağlamında tahlil edilmiştir. Ardından semboller, metinde yer aldıkları sıra takip edilerek incelenmiştir;bu yapılırken Alevi–Bektaşi geleneklerinin yanı sıra Anadolu ve dünya kültürleri ilede yer yer karşılaştırmalar yapılmıştır. İncelemenin son kısmında ise ilgili simgelerin kıyaslamasısunulmuştur. Abdurrahman Güzel’in eserinden elde edilen metin ve Abdal Musa’nın varyantlarıise çalışmanın ekler kısmında verilmiştir.