SavedAdd your journal

Journals / Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 2

LEGES k. MORES Hukukun Üstünlüğü mü yoksa Ahlakın Üstünlüğü mü?

Coşkun Can Aktan

Pages
—
Publication Date
2026-06-20
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗

Özet

Bu çalışmada hukukun ve hukukçuların toplumsal yaşam içerisindeki yeri, kurumsal iktisat ve ahlak felsefesi perspektifinden ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, hukukun ve hukukçu sayısındaki artışın yalnızca bütçe maliyetleriyle değil, aynı zamanda görünmeyen sosyal maliyetler ve fırsat maliyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktır. Makalede hukukun büyümesinin, toplumsal ahlakın zayıflaması, hukuksuzluk, adaletsizlik, yolsuzluk ve suç oranlarındaki artış gibi sorunlarla ilişkisi tartışılmaktadır. Çalışmanın temel tezi, ahlaki kuralların (mores) toplumsal düzenin tesisinde hukuki kurallardan (leges) daha öncelikli ve belirleyici bir role sahip olduğu, ancak her iki kurumun da birbirini tamamlayan ve destekleyen unsurlar olduğudur. Bu çerçevede hukuk ve ahlak arasındaki ilişkinin toplumsal düzen ve kurumsal etkinlik açısından önemi değerlendirilmektedir.

Keywords
🔖

Cite This Article

Aktan, C. C. (2026). LEGES k. MORES Hukukun Üstünlüğü mü yoksa Ahlakın Üstünlüğü mü?. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 2. https://ajindex.com/articles/1064826

📄 Full Text PDF Viewer

References (20)

  1. Aktan, C. C. ve Yay, S., 2019. Kurumsal Sosyal Sermaye, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  2. Aktan, C. C. 2021. Sosyal Sermayesi Sağlam Temiz Bir Toplum İçin: Toplam Ahlak, Konya: Litera Türk.
  3. Aktan, C. C. 2026a. “Hukuk Kaosu, Hukukçu Ordusu ve Hukukun Maliyeti (Kamu Tercihi ve İşlem Maliyetleri İktisadı Perspektiflerinden Bazı Tespit ve Değerlendirmeler)”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 18 (2): 145-164.
  4. Aktan, C. C. 2026b. “Çok Sayıda Avukat: İyi mi, Kötü mü? Politik İktisat Perspektifinden Doğrudan Verimli Olmayan Hukuki İşlemler Sınıfı, İşlem Maliyetleri ve Fırsat Maliyeti”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 18 (2): 165-178.
  5. Bitros, G. K., & Karayiannis, A. D. 2010. “Morality, İnstitutions And The Wealth Of Nations: Some Lessons From Ancient Greece”. European Journal of Political Economy, 26, 68–81.
  6. Boemus, J. 1541. Mores, Leges Et Ritus Omnium Gentium. – Lyon.
  7. Brennan G. and Buchanan, J.M. 1985. The Reason of Rules –Constitutional Political Economy- Cambridge: Cambridge University Press.
  8. Coleman, J. 1994. Foundations of Social Theory. London: Harvard University Press.
  9. Gert, Joshua and Bernard Gert, "The Definition of Morality", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2025 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = .
  10. Karayiannis, A.D. and Hatzis, A.N. 2012. “Morality, Social Norms And The Rule Of Law As Transaction Cost-Saving Devices: The Case Of Ancient”, European Journal of Law and Economics 33, 621–643.
  11. Putnam, R. 1995. Bowling Alone: America's Declining Social Capital. Journal of Democracy, 6, 26.
  12. North, D. 1990. Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge: Cambridge University Press.
  13. Reynolds, N. B., 1986. “Morality and the Rule of Law”. Faculty Publications. 1458. https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/1458
  14. Schroeder, M. 2025. “Value Theory”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2025 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = .
  15. Sheppard, S. 2000. "Law, Ethics, and Justice", UNESCO, ENCYCLOPEDIA OF LIFE SUPPORT SYSTEMS (EOLSS) https://www.eolss.net/sample-chapters/c04/E6-31-03.pdf Hayek, Friedrich A. Von 1967. “The Results of Human Action but Not of Human Design”, in: Studies in Philosophy, Politics, and Economics, Chicago, University of Chicago Press.
  16. Shiner, R. A. 1996. “Law and Morality”, in: Dennis Patterson (ed.), A Companion toPhilosophy of Law and Legal Theory, Oxford: Blackwell.
  17. Svetozar P. 1999. “The Effects of the Interaction of Formal and Informal Institutions on Social Stability and Economic Development,” Journal of Markets & Morality 2, no. 2 (Fall 1999): 164-181.
  18. Tacitus, Germania, Translated by Thomas Gordon, The Project Gutenberg EBook, https://www.gutenberg.org/files/2995/2995-h/2995-h.htm Not. Latince ve İngilizce çevirisini eş anlı görmek için bkz. https://sacred-texts.com/cla/tac/index.htm#section_002
  19. Tacitus, Annals, Translated by Alfred John Church and William Jackson Brodribb, The Internet Classics Archive, https://classics.mit.edu/Tacitus/annals.1.i.html Not. Latince ve İngilizce çevirisini eş anlı görmek için bkz. https://sacred-texts.com/cla/tac/index.htm#section_002
  20. Tyson, J. M. 2019. “Morals, Ethics, and Laws: What Commonalities Remain?,” Liberty University Law Review: Vol. 14 : Iss. 1 , Article 4. Available at: https://digitalcommons.liberty.edu/lu_law_review/vol14/iss1/4