Journals / Mukaddime / 2026 / Cilt: 17 Sayı: Ölüm Mefhumu Özel Sayı
Death and Its Characteristics in the Divan of Feqiyê Teyran
- Journal
- Mukaddime
- Pages
- 244–261
- Publication Date
- 2026-07-31
Abstract
The concept of death occupies a central place in many belief systems. Like other religions, Islam places significant emphasis on this subject. Because of its importance, religious figures direct their attention toward the hereafter and interpret the world from this perspective. Although the idea of death is often perceived as frightening, particularly for Sufis, dying out of love and devotion to God is regarded as a noble aspiration. It brings spiritual fulfillment and represents a symbol of sacrifice and sincere love. Likewise, in literature, poets frequently dwell on the pain and death endured for the sake of the beloved. Self-sacrifice on the path of the beloved constitutes one of the highest ideals, and relinquishing one's own life for the beloved is considered the ultimate expression of devotion. To convey this profound love, poets often speak of renouncing their ego, soul, body, life, and very existence. Like many classical poets, Feqîyê Teyran, the subject of this study, frequently addresses death and self-sacrifice for the beloved in his Dîwan. He employs numerous metaphors and similes to portray different dimensions of death, making this theme one of the most prominent throughout his work. However, this study is limited to selected key concepts and terms through which Feqîyê Teyran's perception of death is examined. The findings demonstrate that Feqîyê Teyran emphasizes fundamental concepts related to death while extensively employing Islamic and Sufi motifs and symbols to articulate his understanding of mortality.
Özet
Ölüm fikri, birçok inançta temel bir konudur. İslam da diğer dinler gibi bu konu üzerinde çokça durmaktadır. Konunun bu öneminden dolayı dini şahsiyetler yönlerini öbür dünyaya döner ve aleme bu nazarla bakarlar. Ölüm fikri insanlar için korkutucu olsa da, özellikle tasavvuf ehli için Allah muhabbeti ve sevgisiyle ölmek bir amaçtır; onlara keyif verir ve bu ölüm fedakarlık ile sevginin bir nişanesidir. Edebiyatta da şairler en çok sevgili yolundaki acıdan ve ölümden bahsederler. Yar yolundaki fedakarlık en önemli şeydir. Canan için kendi canından geçmek bir amaçtır. Şairler bu sevgiyi göstermek için kendi nefsinden, ruhundan, bedeninden, canından ve varlığından vazgeçmekten bahsederler. Çalışmamızın konusu olan Feqîyê Teyran da divanında diğer şairler gibi ölümden ve yar uğruna feda olmaktan çokça bahseder, bu konuda pek çok teşbih kullanır ve ölümün farklı yönleri üzerinde durur. Divanın her yerinde bu konu göze çarpmaktadır. Ancak biz çalışmamızı bazı belirgin kelime ve kavramlarla sınırlandırdık ve bu kelimeler etrafında Feqî'nin gözünde ölümün yönlerini ortaya çıkardık. Bu çalışmayla Feqî'nin ölümle ilgili temel kavramlar üzerinde durduğunu, İslami ve tasavvufi unsur ile sembolleri çokça kullandığını görmekteyiz.
Cite This Article
References (15)
- Akçay, M. (2005). Gazzali Düşüncesinde Ölüm ve Kabir Hayatı. EKEV Akademi Dergisi, 9(23), 85-102.
- Aslanoğlu, O. (2020). Ruhayî Divan Şiiri Sözlüğü. Ankara: Sonçağ Yayınları.
- Atlı, H. (2025). Destanên Kurdî Ji Alîyê Tema û Mijarên Xwe ve. International Journal of Kurdish Studies, 11(1), 399-422. Doi: http://dx.doi.org/10.21600/ijoks.1595895
- Aydar, S. (2025). A General Overview of the Evidence That Ibn Sina Brought From the Qur'an on the Subject of the Soul. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 9(2), 679–695.
- Az, M. A. (2017). Fârâbî’de Ruhun Ölümsüzlüğü Meselesi. Turkish Studies, 12(20), 85-100. Doi: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12419
- Cebecioğlu, E. (2014). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. Ankara: Otto Yayınları.
- Çelebi, İ. (2021). İslam'ın İnanç Esasları. İstanbul: İSAM Yayınları.
- Gazali, İ. (1999). Ölüm ve Kıyamet: Ölüm Hazırlığı. İstanbul: Sağlam Yayınları.
- Gün, F. (2025). Kelâm İlmi Açısından Ölüm ve Âhiret İnancı. A. Sinanoğlu & V. Ünverdi (Ed.), Kelam Araştırmaları I içinde (s. 53-74). Ankara: İksad Publishing House.
- Gündüz, H. ve Seyhan, M. (2015). Qur’ana Pîroz Melaweya Kurdî. Ankara: DİB.
- Güneş, K. (2018). Meleklere İman. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
- Kaplan, Y. (2023). Di Temayên Destana Kela Dimdimê da Kurdînîya Îdeal. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (34), 1235-1252. Doi: http://dx.doi.org/10.29000/rumelide.1316386
- Pala, İ. (2009). Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü. İstanbul: Kapı Yayınları.
- Teyran, F. (2022). Dîwan. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
- Yazır, E. H. (2017). Hak Dini Kur’an Dili (Sadeleştiren: H. Döngüren, Cilt 8). İstanbul: Çelik Yayınevi.