AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBy subjecting the archival documents used in the study to qualitative inquiry, the bureaucratic journey of the rose in the Ottoman State has been examined.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The rose is a plant that existed in the world long before the presence of humankind[MOU3.1]. The allure of its fragrance and aesthetic appearance prompted early humans to focus their attention on this flower. The rose has attained a privileged status not only due to its scent and beauty but also because of its utilization in food production and medicine, as well as the various metaphorical missions it has undertaken across numerous religions. In Islamic tradition, the rose is perceived as a symbol of the Prophet Muhammad; moreover, the belief that it originated from his perspiration is a pervasive theme extensively explored in both Sufi circles and classical literature. The rose was also profoundly treated in Ottoman literature, where works composed of poems and letters were referred to as gül-i sad-berg. Essentially, the expression gül-i sad-berg is also encountered in documents within the Ottoman State Archives. Meaning "the hundred-petaled rose," the gül-i sad-berg was cultivated in Ottoman palaces and gardens for the production of jam and rose water. In the 16th and 17th centuries, the Ottoman Empire drew attention not only for its geographical magnitude but also for the substantial expenditures allocated to the palace kitchens and the helvahane (confectionary house). Roses were cultivated in the palace gardens of Edirne and Istanbul for jam, rose water, and ornamental purposes. In instances where the palace’s requirements could not be met by the Bahçe-i Hümayun (Imperial Gardens), roses were purchased from the rose-growing peasantry (reaya) in exchange for a fee. This situation demonstrates that the rose had become a commercial commodity by the 16th century. Aside from R. Rüveyda Okumuş's study centered on Isparta, no independent, in-depth, or comprehensive work contributing to the field regarding the roses cultivated by the Ottoman palace administration has been identified. While studies on the rose exist in various disciplines, the discipline of history has generally focused on rose cultivation and processing in the Ottoman Empire through the lens of palace gardens. This narrow focus casts a shadow over the privileged position the rose plant held in Ottoman history. While disciplines such as literature, theology, agriculture, chemistry, and fine arts have taken the rose as their subject of study, Ottoman historiography has not sufficiently emphasized the procurement of the palace's rose requirements from different geographies for a fee. Rose cultivation in palace gardens has remained a superficial element of general studies. This study focuses on the transformation of palace roses into manufactured products and the procurement of roses from outside the palace. By subjecting the archival documents used in the study to qualitative inquiry, the bureaucratic journey of the rose in the Ottoman State has been examined.
Özet
Gül bitkisi dünyada insandan önce de var olan bir bitkidir. Bu çiçeğin kokusunun ve görüntüsünün güzel olması ilk insanın ilgisini bu çiçeğe yoğunlaştırmasına sebep olmuştur. Yalnızca koku ve güzellik olarak değil aynı zamanda gıda maddesi, ilaç yapımında kullanılması ve birçok dinde farklı metaforik bir misyon üstlenmesi gülü ayrıcalıklı bir yere taşımıştır. İslamî gelenekte Hz. Muhammed’i sembolize eden bu çiçeğin Hz. Muhammed’in terinden oluştuğu inanışı tasavvufî çevrelerde ve edebiyatta yoğun olarak işlenmektedir. Gül, Osmanlı edebiyatında da yoğun bir şekilde işlenmiş ve şiirlerden ve mektuplardan oluşan eserler gül-i sad-berg adıyla anılmıştır. Esasen; gül-i sad-berg ifadesini bizler Osmanlı Devlet Arşivlerinde vesikalarda da görmekteyiz. Yüz yapraklı gül anlamına gelen gül-i sad-berg Osmanlı saray ve bahçelerinde reçeli, gül suyu için yetiştirilmektedir. XVI-XVII. yüzyıllarda Osmanlı Devleti, coğrafi cesameti kadar saray mutfağına, helvahanelere külliyetli masraf yapmasıyla da dikkat çekmektedir. Edirne ve İstanbul saray bahçelerinde reçel, gül suyu ve görsellik için gül yetiştirilmektedir. Sarayın ihtiyaçları bahçe-i hümayunda (hasbahçelerde) karşılanamadığı durumlarda; gül yetiştiren reayadan ücreti karşılığı gül satın alınmıştır. Bu durum 16. yüzyılda gülün bir ticarî meta olduğunu göstermektedir. Osmanlı saray yönetiminin yetiştirmiş olduğu güllerle ilgili R. Rüveyda Okumuş’un Isparta’yı merkeze alan çalışması dışında alana katkı sağlayan müstakil ve derinlikli, şümullü bir çalışma tespit edilememiştir. Çeşitli disiplinlerde gül ile ilgili çalışma bulunmaktadır. Tarih disiplini Osmanlı’daki gül yetiştiriciliği ve güllerin işlenmesini genellikle saray bahçeleri üzerinden konu edinmiştir. Bu durum gül bitkisinin Osmanlı tarihinde yer alan ayrıcalıklı konumuna gölge düşürmektedir. Edebiyat, ilahiyat, ziraat, kimya, güzel sanatlar gibi birçok disiplin, gül bitkisi ile ilgili çalışmaları kendilerine konu edinmiştir. Osmanlı tarih yazıcılığında ise sarayın gül ihtiyacının farklı coğrafyalardan ücreti karşılığında temin edilmesini yeterince önemsememiştir. Saray bahçelerinde gül yetiştiriciliği, genel bir çalışmanın yüzeysel unsuru olmuştur. Bu çalışma ile saray güllerinin mamul hale gelmesi ve saray dışından gül temin edilmesini kendisine odaklanmıştır. Çalışmada kullanılan arşiv vesikaları nitel sorgulamaya tabi gülün Osmanlı Devleti’nde bürokratik yolculuğu incelenmiştir.