SavedAdd your journal

Journals / Artuklu Akademi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

The Alliances /Hilfs Between The Ehâbîsh And The Quraysh Tribe in Terms of Causes and Effects (From The Kusay Until the Period of Prophethood)

Sebep ve Sonuçları İtibariyle Ehâbîş ve Kureyş Arasında Hilf Uygulamaları (Kusay Yönetiminden Bi’sete Kadar)

Abdurrahman Demirci

Pages
93–109
Publication Date
2026-05-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗

Abstract

Kusay b. Kilab, with the support of the Kudâa tribe and the Bani Kinana, defeated the Huzaa tribe and became the ruler of Mecca in the 5th century AD. He initially systematised the administrative and religious structure of Mecca and formed alliances/hılfs to strengthen his authority in the city. This study examines the alliance practices he established with his most important ally/halif (Ahabish) continued until the period of prophethood. These allies, led to a new political course in the Tihâme and Hijaz regions. For this reason, it is crucial to thoroughly examine the causes and consequences of the hilfs. In this study, a conceptual analysis was first conducted to identify the nature of the ehabish group. Subsequently, these agreements were examined in detail, considering their cause-and-effect aspects and all their components. For this purpose, the historical analysis method was used in the article. Thus, the political, religious and economic reality of the region has been determined through the Kureyş-Ehâbîş alliance, and the alliances have been examined using a chronological and descriptive method. According to this study, the allied Ehâbîş were a confederation of tribes that staunchly defended the Quraysh and Mecca. The hılfs initiated by the founder Kusay were continuously renewed and remained in force by the leaders of the Quraysh up to Abdulmuttalib. Due to their uncompromising spirit of solidarity, the Ehabish were sometimes confused with the slave population in Mecca (also called Ehabish) and sometimes viewed with a reductive perspective. It has been concluded that the Ehâbîş alliances/hılfs made numerous contributions, primarily to the material and spiritual inviolability of Mecca, as well as to the authority, political and commercial life of the Quraysh. Thanks to these alliances/hılfs, in which both sides showed extreme loyalty, the Quraysh gained more material benefits and religious prestige than the Ahabish.

Özet

Kusay b. Kilâb, M. 5. asırda Kudâa’nın ve akrabası Benî Kinâne’nin desteğiyle Huzâa kabilesini mağlup ederek Mekke’nin yönetimini ele geçirmiştir. Mekke’de mevcut olan idari ve dini yapıyı daha da sistemli hale getiren Kusay, hâkimiyetinin devamlılığı için ivedi bir şekilde ittifaklar kurmuştur. Bu çalışmada onun en önemli müttefiki olan, çoğunluğu Benî Kinâne’ye, bir kısmı Huzâa’ya ve Benî Hûn b. Huzeyme’ye mensup olan kabileler topluluğundan ibaret olan ehâbîşle yaptığı ve bi’sete kadar devam eden hilf(ittifak) uygulamaları ele alınmaktadır. Kabileciliğin hâkim olduğu Arap yarımadasında sıra dışı bir birlik olan ehâbîş topluluğu ile imzalanan hilfler, Tihâme ve Hicaz bölgesinde yeni bir siyasi oluşuma yol açmıştır. Bu durum, imzalanan hilflerin sebep ve sonuçları itibariyle etraflıca irdelenmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada ehabiş kitlesinin mahiyetini tespit etmek amacıyla öncelikle kavramsal analiz yapılmış, ardından sebep-sonuç ilişkilerini ortaya koymak üzere imzalanan hilf uygulamaları etraflıca ve tüm dinamikleriyle irdelenmiştir. Dolayısıyla makalede nitel araştırma desenine dayalı tarihsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Kureyş- ehâbîş dayanışması üzerinden bölgenin siyasi, dini ve ekonomik gerçekliği tespit edilirken de söz konusu ittifaklar kronolojik ve analitik bir yöntemle incelenmiştir. Çalışmada müttefik ehâbîşin, Kureyş’in ve Mekke’nin yılmaz savunuculuğunu yapmış bir kabile konfederasyonu olduğu tespit edilmiştir. Kureyş adına kurucu Kusay’ın başlattığı ehâbîşle ittifak zemini ve hilf sürecinin, Abdülmuttalib’e kadar Kureyş liderleri tarafından sürekli yenilenerek yürürlükte kaldığı görülmüştür. Ehâbîşin tavizsiz dayanışma ruhu ve çabasının, Mekke’de ehâbîş olarak adlandırılan köle kitlesiyle zaman zaman karıştırıldığı veya indirgemeci bir bakışla değerlendirildiği fark edilmiştir. Ehâbîş hilflerinin, öncelikle Mekke’nin maddi-manevi dokunulmazlığına, bunun yanı sıra Kureyş’in otoritesine, siyasi ve ticari hayatına yadsınamaz katkılar sunduğu ortaya konmuştur. Her iki tarafın sadık kaldığı bu dayanışma sayesinde Kureyş’in, ehâbîşe göre daha fazla maddi-manevi kazanım elde ettiği sonucuna varılmıştır.

Keywords
🔖

Cite This Article

Demirci, A. (2026). The Alliances /Hilfs Between The Ehâbîsh And The Quraysh Tribe in Terms of Causes and Effects (From The Kusay Until the Period of Prophethood). Artuklu Akademi, Cilt: 13 Sayı: 1, 93–109. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.1867528

📄 Full Text PDF Viewer

References (47)

  1. Akyürek, Yunus. “Cahiliye Dönemi Kureyş Toplumunda Hilf Olgusu”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 20/38, (Aralık 2018), 34-56. https://doi.org/10.17335/sakaifd.457577
  2. Aras, Ömer. İslam’ın Geliş Ortamı Ve Sonrasında Nesep Kültürü, İstanbul: Kuramer Yay., 1. Basım, 2025.
  3. Azizova, Elnura. “Ukâz”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 42/61-62. İstanbul: TDV Yayınları 2012.
  4. el-Bekrî, Ebû ʿUbeyd. Muʿcemu me'staʿceme min esmâi'l-bilâd ve'l-mevâḍiʿ Beyrût: ʿÂlemü'l-Kütuüb, 1403.
  5. el-Belâzurî, Aḥmed b. Yaḥyâ. Ensābu'l-eşrāf. nşr. Suheyl Zekkâr, Riyâḍ ez-Zerkelî. Beyrût: Dâru'l-Fikr, 1417/1996.
  6. Berrû, Tevfîk. Tārīḫu’l-ʿArabi’l-ḳadīm. Beyrut: Dâru’l-Fikri’l-Muâsır, 1996.
  7. el-Buhârî, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. İsmâʿîl, el-Cāmiʿu'l-musnedu's-ṣaḥīhu'l-muḫtaṣar,.nşr. Muḥammed Zuheyr en-Nâṡır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Ṭûḳu'n-Necât, 1. Basım, 1422H.
  8. Bulut, Raziye–Eskin, Ümit. “Emevîler Dönemi Kabile İttifaklarının Tarihsel Kökeni: Yemen-Rebîa Hilfi/İttifakı”, Artuklu Akademi, 12/2 (Aralık 2025), 422-440. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.1771002
  9. Cevâd ʿAlî, el-Mufaṣṣal fī tārîḫi'l-ʿArab ḳable'l-İslām, 20 Cilt. Beyrut: Daru’s-Sâkî, 4. Basım, 1422/2001.
  10. el-Cümeyli, Hudayr Abbas. Kureyş. çev. Asım Sarıkaya. İstanbul: Endülüs Yayınları, 2018.
  11. Duman, M. Fatih. “Ehâbiş Kabilelerinin Köken Sorunu: Ensâb Literatürü Üzerinden Bir Tartışma”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9/3 (Kasım 2023). 771-786. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1311824
  12. Dûrî, Abdülaziz. İlk Dönem İslâm Tarihi. İstanbul: Endülüs Yayınları, 1. Basım, 2016.
  13. el-Ezraḳî, Ebû'l-Velîd Muḥammed. Ahbāru Mekke ve mā câe fîhā mine'l-ās̱ār. nşr. Ruşdî es-Ṡâliḥ Mulaḥḥas. 2 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Endelus, 3. Basım, 1403/1983.
  14. el-Fâkihî, Muḥammed b. İsḥâḳ. Ahbāru Mekke fî ḳadīmi'd-dehri ve hadīs̱ihī. nşr. ʿAbdulmelik ʿAbdullâh Dehîş. 6 Cilt. Beyrut: Dâru Ḫaḍar, 2. Basım, 1414H.
  15. el-Firūzābādī, Ebû’t-Tâhir Mecdüddîn. el-Ḳāmuṣu’l-muḥīṭ, thk. Mektebetu Taḥḳīḳi’t-Turas̠ fî Muʾesseseti’r-Risāle. 1 Cilt. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risāle, 1426/2005.
  16. Hamidullah, Muhammed. “Les ‘Ahâbish’ de la Mecque”, Estratto Da Studi Orientalistici İn Onore Di Giorgio Levi Della Vida, Istıtuto Per L’oriente, 1, (1956), 433-447.
  17. Hamidullah, Muhammed. İslâm Peygamberi, çev. Salih Tuğ. 2 Cilt. Ankara: Yeni Şafak Yayınları, 1. Basım, 2003.
  18. Hasan, Hasan İbrahim. İslam Tarihi, 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 14. Basım, 1416/1996.
  19. İbnud-Diyâ, Muhammed b. Ahmed. Tārīḫu Mekketi’l-müşerrefe ve’l-mescidi’l-Harâm ve tārīḫu Medīneti’ş-şerīfe ve’l-ḳabri’ş-şerīf, thk. Alâ’ İbrahim el-Ezheri, Eymen Nasr el-Ezherî. 1 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-ʿİlmiyye, 1. Basım, 1997-/1418.
  20. İbn Fâris, Ebû'l-Ḥuseyn Aḥmed el-Ḳazvînî, Mucmelu'l-luġa. thk. Züheyr Abdu’l-Muhsin Sultân. 2 Cilt. Beyrut: Muessesetu'r-Risâle, 2. Basım, 1406/1986.
  21. İbn Ḥabîb, Ebû Caʿfer Muḥammed. el-Muḥabber. nşr. Ilse Lichtenstadter. 1 Cilt. Beyrut: Dâru'l- Âfâḳi'l-Cedîde, 1. Basım, 1942.
  22. İbn Ḥabîb, Ebû Caʿfer Muḥammed. el-Munemmaḳ fī aḫbāri Ḳureyş. nşr. Ḫurşîd Aḥmed Fârûḳ. Beyrut: ʿÂlemü'l-Kütüb, 1. Basım, 1405/1985.
  23. İbn Ḥazm, Ebû Muḥammed ʿAlî b. Aḥmed. Cemheretu ensābi'l-ʿArab. nşr. Heyet. Beyrût: Dâru'l-Kütübi'l-ʿİlmiyye, Birinci Basım, 1403/1983, 492.
  24. İbn Ḥişâm, ʿAbdulmelik. es-Sīretu'n-nebeviyye. nşr. Muṡṭafâ es-Saḳḳâ vd. 2 Cilt. Mısır: Mektebetu Muṡṭafâ el-Bâbî'l-Ḥalebî, 2. Basım, 1375/1955.
  25. İbn Ḳuteybe, Ebû Muḥammed ʿAbdullâh. el-Maʿārif. nşr. Ŝervet ʿUkkâşe. el-Heyʾetu'l-Mıṣriyyetu'l-ʿÂmme, 2. Basım, 1413/1992.
  26. İbn Manẓûr, Ebû'l-Faḍl Muḥammed. Lisānu'l-ʿArab. 15 Cilt. Beyrût: Dâru Ṡâdir, 2. Basım, 1414/1993.
  27. İbn Seyyidinnâs, Ebû'l-Fetḥ Muḥammed. ʿUyūnu'l-eŝer fî funûni'l-meġāzī ve'ş-şemāil ve's-siyer. nşr. İbrâhîm Muḥammed Ramaḍân. 2 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Ḳalem, 1. Basım, 1414/1993.
  28. el-Ḳalḳaşandî, Ebû'l-ʿAbbâs Aḥmed. Nihāyetu'l-ereb fī maʿrifeti ensābi'l-ʿArab. nşr. İbrahim el-İbyâr. 1 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Kitâbi'l-Lubnânîn, 2. Basım, 1400/1980.
  29. Karhânî, Halid. “El-Ehâbîş Asruhum Ve Muhtelefu’l-Arâi Elletî Câet Fîhim”, Arap Journal For Humanities And Social Sciences 33/19 (Ekim 2025), 246-286. https://doi.org/10.59735/arabjhs.vi 33.1434
  30. Khanfar, Wadah. İlkbahar/ Hz. Peygamberin Hayatına Dair Stratejik Bir Okuma, çev. Mehmet Yuşa Solak, Hasan Hacak, Ankara: Vadi Yay., İstanbul, 3. Basım. 2021.
  31. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş–Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 18. Basım, 2009.
  32. Lammens, Henri. Les “Ahâbîs” Et L’organization Militarie De La Mecque Au Siecle De L’hegire”, Journal Asiatique, (1916), 425-482.
  33. Lammens, Henry. “el-Eḥābīş ve’n-Niẓāmu’l-Askerī fī Mekke”, el-Meşriḳ, 34 (1936), 1-32.
  34. Mahmud, Fethî Ahmed. “el-Ehābīş fī Mekke dirāse fī teḥālufātihim meʿa Ḳureyş fī ʿaṣri’r-risāle”, Mecelletü Âdâbu’r-Râfidîn, 41/1 (2005). 653-672.
  35. eṡ-Ṡâḥib b. ʿAbbâd, Ebu’l-Kasım İsmail. el-Muḥīṭ fī'l-luġa. 11 Cilt. thk. Muhammed Hasan Âle Yâsîn. Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 1392.
  36. Shahid, İrfan. “İslam Ve Doğu Hıristiyanları: Mekke Milâdi 61-622”, çev. Zekiye Sönmez, Dini Araştırmalar, 20/51, (Ocak-Haziran 2017), 187-210. https://doi.org/10.15745/da.325435
  37. es-Suheylî, Ebû'l-Ḳâsım ʿAbdurrahman. er-Ravḍ'u’l-ʿunf fī şerḥi's-sīreti'n-nebeviyye. nşr. ʿUmar ʿAbdusselâm es-Selâmî. 7 Cilt. Beyrût: Dâru İḥyâʾi't-Turâŝi'l-ʿArabî, 1. Basım, 1421/2000.
  38. eş-Şâmî, Muḥammed b. Yûsuf. Subulu'l-hudâ ve'r-reşād fî sīreti ḫayri'l-ʿibād. nşr. ʿÂdil Aḥmed, ʿAlî Muḥammed Muʿavviḍ. 12 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Kutubi'l-ʿİlmiyye, 1. Basım, 1414/1993.
  39. Şerif, Ahmed İbrahim. Mekke ve’l-Medīne. 2 Cilt. Kahire: Daru’l-Fikri’l-Arabi, 1985.
  40. eṭ-Ṭaberî, Ebû Caʿfer Muḥammed b. Cerîr. Tārīḫu'l-umem ve'l-mulūk, thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim. 5 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kutubi'l-ʿİlmiyye, 1. Basım, 1407H.
  41. ‘Umerî, Ekrem Ziya. es-Sīre. Medine: Mektebetu’l- ‘Ulûm ve’l-Hikem, 6. Baskı, 1994.
  42. el-Uveyyil, Abdul Mun’im. el-Eḥābīş ve devruhum fi’l-ʿaṣri’l-cāhilī ve ṣadri’l İslām, Kahire: Mektebetu’s-Sekâfetu’d-Diniyye, 1. Basım, 2013.
  43. Vakıdî, Muḥammed b. ʿOmer. el-Meġāzī. nşr. Marsden Jones. 3 Cilt. Beyrut: Dâru'l-ʿİlmî, 3. Basım, 1409/1989.
  44. Watt, W. Montgomery. Hz. Muhammed Mekke’de, çev. Süleyman Kalkan. İstanbul: Kuramer, 1. Basım, 2006.
  45. Watt, W. Montgomery. Hz. Muhammed Medine’de, çev. Süleyman Kalkan, İstanbul: Kuramer, 1. Basım, 2006.
  46. Yakubi, Ahmed b. İshak, Tārihu’l-Yaʿḳūbī. thk. Abdul Emir Mühenna. 2 Cilt. Beyrut: Şerîketu’l A’lamî li’l Matbuât, 1. Basım, 2010.
  47. ez-Zebîdî, Muḥammed b. Muḥammed. Tācu'l-ʿarūs min cevāhiri'l-ḳāmūṣ. nşr. Heyet. 40 Cilt. Kuveyt: Dâru'l-Hidâye, 2. Baskı, 1977.