SavedAdd your journal

Journals / Sosyal Güvence / 2026 / Sayı: 30

The Way to Access Social Security: A 20-Year Trend Analysis of Insurance Status by Gender in Türkiye

Sosyal Güvenliğe Erişimin Yolu: Türkiye'de Cinsiyete Göre Sigortalılık Durumunun 20 Yıllık Trend Analizi

Aliye Aslı Sonsuz, Nuran Eraslan

Pages
2574–2598
Publication Date
2026-07-04
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗

Abstract

The status of insurance providing social security protection is a fundamental element that directly determines individuals' protection against economic risks and their participation in social welfare. Gender-based insurance indicators may affect social equity, potentially limiting women's capacity to benefit from long-term security mechanisms. Therefore, states intervene in this area to ensure equity. This study aims to examine how key indicators related to social security and the labor market have changed by gender in Türkiye over the 20-year period following the declaration of the "Social Security for All" goal in 2002. The study utilized secondary data, examining 20 years of data (2002-2021) compiled from the Social Security Institution, World Bank, and OECD databases. Within the scope of the study, five key variables were examined. These are, number of actively insured individuals, daily earnings subject to premiums, labor force participation rate, gender ratio in total employment, and unemployment indicators. The changes in these data over time were evaluated using trend analysis. The findings show a general upward trend in the number of actively insured individuals for both sexes; however, women have lower insurance coverage, earnings, and labor force participation rates compared to men. Additionally, it was determined that women's earnings based on premiums have consistently been lower than men's throughout the entire period; their share in total employment has shown limited growth, lagging the OECD averages. The results indicate that despite progress in the field of social security in Türkiye, gender inequalities persist structurally. For future research, it is recommended to extend the data period forward to monitor policy changes and to share the data in a way that allows for more detailed analysis (by gender and type of security).

Özet

Sosyal güvenlik koruması sağlayan sigortalılık durumu, bireylerin ekonomik risklere karşı korunmasını ve toplumsal refah payına katılımını doğrudan belirleyen temel bir unsurdur. Cinsiyete göre farklılaşabilen sigortalılık göstergeleri, sosyal hakkaniyeti etkileyerek özellikle kadınların uzun vadeli güvence mekanizmalarından yararlanma kapasitesini kısıtlayabilmektedir. Bu nedenle devletler hakkaniyeti sağlamak adına bu alana müdahale etmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de 2002 yılında ilan edilen “Herkes için Sosyal Güvenlik” hedefi sonrasında geçen 20 yıllık dönemde sosyal güvenlik ve işgücü piyasasına ilişkin temel göstergelerin cinsiyete göre nasıl değiştiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada ikincil veriler kullanılmış olup, Sosyal Güvenlik Kurumu, Dünya Bankası ve OECD veri tabanlarından derlenen 20 yıllık veriler (2002-2021) incelenmiştir. Araştırma kapsamında, 5 temel değişken incelenmiştir. Bunlar; aktif sigortalı sayıları, prime esas günlük kazanç, işgücüne katılım oranı, toplam istihdam içindeki cinsiyet oranları ve işsizlik göstergeleridir. Verilerin zaman içerisindeki değişimi trend analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, her iki cinsiyet için de aktif sigortalı sayılarında genel bir artış eğilimi olduğunu; ancak kadınların erkeklere kıyasla daha düşük sigortalılık, kazanç ve işgücüne katılım oranına sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, kadınların prime esas kazançlarının tüm dönem boyunca erkeklerin altında seyrettiği, toplam istihdam içindeki paylarının sınırlı artış gösterdiği ve OECD ortalamalarının gerisinde kaldığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, Türkiye’de sosyal güvenlik alanında ilerleme sağlanmasına rağmen, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin yapısal olarak devam ettiğine işaret etmektedir. Gelecek araştırmalar için veri döneminin ileriye doğru genişletilerek politika değişimlerinin izlenmesi ve verilerin daha ayrıntılı (cinsiyet ve güvence türüne göre) analizlere imkân verecek şekilde paylaşılması önerilmektedir.

Keywords
🔖

Cite This Article

Sonsuz, A. A., Eraslan, N. (2026). The Way to Access Social Security: A 20-Year Trend Analysis of Insurance Status by Gender in Türkiye. Sosyal Güvence, Sayı: 30, 2574–2598. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1896740

📄 Full Text PDF Viewer

References (45)

  1. AEP (Acil Eylem Planı) (2003). T.C. 58. Hükümet Acil Eylem Planı. https://share.google/Uee273T5IH0pCGRY9 (Erişim Tarihi: 21.04.2025)
  2. Ağar, A. (2025). Türkiye’de kadın çalışan olmak: OECD ve TÜİK verileri üzerine bir değerlendirme. Sosyal Güvence Dergisi, 28, 1666-1687. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1440897
  3. Albanesi, S., & Şahin, A. (2018). The gender unemployment gap. Review of Economic Dynamics, 30, 47–67. https://doi.org/10.1016/j.red.2017.12.005
  4. Alper, Y. (2017). Sosyal Güvenlik Reformu (2008-2016): Kapsamla İlgili Gelişmeler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 68, 1-23. https://izlik.org/JA89LG28RC
  5. Atan, M., Cam, E., & Yılmaz, E. (2019). Türkiye Sağlık Sistemi Performansı Üzerine Trend Analizi. Sosyal Güvenlik Dergisi, 9(1), 29-44. https://doi.org/10.32331/sgd.582439
  6. Ayta, F., & Şen, M. (2023). Türkiye’de Kadın İstihdamının Genel Görünümü: İstihdamın Artırılması Kapsamında Seçilmiş Ülke Örnekleri. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 9(2), 421-454. https://doi.org/10.20979/ueyd.1327737
  7. Bulut, M. (2023). Bir Kara Delik Göstergesi Olarak Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu’na Yapılan Bütçe Transferleri. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 3(1), 50–61. https://izlik.org/JA89SC26RG
  8. Cardoso, L. J., Gassman-Pines, A., & Boucher, N. A. (2021). Insurance barriers, gendering, and access: Interviews with Central North Carolinian women about their health care experiences. Perm J, 25, 20.176. https://doi.org/10.7812/TPP/20.176
  9. Clark, K. D., Sherman, A. D. F., & Flentje, A. (2022). Health insurance prevalence among gender minority people: A systematic review and meta-analysis. Transgender Health, 7(4), 292-302. https://doi.org/10.1089/trgh.2020.0182
  10. Cookson, T. P., Ebner, N., Amron, Y., & Kukreja, K. (2024). Social protection systems and gender: A review of the evidence. Global Social Policy, 24(1), 25–45. https://doi.org/10.1177/1468018123118050
  11. Ervin, J., Taouk, Y., Hewitt, B., & King, T. (2023). The gendered associations between precarious employment and mental health in working-age Australians: A longitudinal analysis using 16 waves of the HILDA survey. Social Science & Medicine, 339, 116382. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2023.116382
  12. Fry, R., & Aragao, C. (2025). Gender pay gap in U.S. has narrowed slightly over 2 decades. Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/03/04/gender-pay-gap-in-us-has-narrowed-slightly-over-2-decades/ (Erişim Tarihi:12.05.2026)
  13. Gençtürk, Z. (2022). Türkiye’de Kadının İşgücüne Katılımını Etkileyen Faktörler. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43, 361-394. https://izlik.org/JA74PD28DC
  14. Görgülü, S., & Gökçen, G. (2025). Dünyada ve Türkiye’de Finansal Krizler İle Finansal Krizlerin İşletmelere Etkileri. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 147-172. https://doi.org/10.29106/fesa.1626319
  15. Günaltay, M. M., Korkut, G., Oktar, M. N., & Işıkçelik, F. (2026). Türkiye’de Sosyal Sigorta Sisteminin Sürdürülebilirliği: Aktif ve Pasif Sigortalı Nüfusun Gelişimi Üzerinden Bir Değerlendirme. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(3), 1094-1109. https://doi.org/10.17336/igusbd.1696472
  16. Halaçlı, B. ve Karaalp-Orhan, H. S. (2022). Türkiye’de cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği: İşveren yönlü bir analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (61), 65–90. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.973090
  17. Healy, J., & Mckee, M. (2005). Accessing health care responding to diversity. Oxford University Press. ISBN 0-19-851618-5
  18. Hoff, T., Lee, D.R. (2021). The gender pay gap in medicine: A systematic review. Health care management review, 46(3), E37–E49. https://doi.org/10.1097/HMR.0000000000000290
  19. International Labor Office (ILO). (2024). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Programı: Kadınlar İçin Daha Çok ve Daha İyi İşler. https://www.ilo.org/ankara/projects/gender-equality/lang--tr/index.htm (Erişim Tarihi:12.04.2026)
  20. Ivandić, R., & Lassen, A. S. (2023). Gender gaps from labor market shocks. Labour Economics, 83, 102394. https://doi.org/10.1016/j.labeco.2023.102394
  21. Küçükbay, F., & Kocabaş, İ. Ü. (2023). Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranını etkileyen faktörlerin ekonometrik analizi. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 12(32), 29-51. https://doi.org/10.31199/hakisderg.1202393
  22. Lee, L. K., Chien, A., Stewart, A., Truschel, L., Hoffmann, J., Portillo, E., Pace, L. E., Clapp, M., & Galbraith, A. A. (2020). Women's Coverage, Utilization, Affordability, And Health After The ACA: A Review Of The Literature. Health affairs (Project Hope), 39(3), 387–394. https://doi.org/10.1377/hlthaff.2019.01361
  23. Lo Bue, M. C., Le, T. T. N., Silva, M. S., & Sen, K. (2022). Gender and vulnerable employment in the developing world: Evidence from global microdata. World Development, 159, 106010. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2022.106010
  24. Minitab. (2023). Interpret all statistics and graphs for Trend Analysis. Minitab Support. https://support.minitab.com/en-us/minitab/21/help-and-how-to/statistical-modeling/time-series/how-to/trend-analysis/interpret-the-results/all-statistics-and-graphs/ (Erişim Tarihi:12.04.2026)
  25. Nakamura, H., Zeira, J. (2024)Automation and unemployment: help is on the way. J Econ Growth 29, 215–250. https://doi.org/10.1007/s10887-023-09233-9
  26. Resmî Gazete. (1982, 9 Kasım). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Sayı: 17863 Mükerrer). Ankara.
  27. Resmî Gazete. (2004, 22 Mayıs). Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun (Kanun No. 5170, Sayı: 25469). Ankara.
  28. Resmî Gazete. (2006, 31 Mayıs). Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Kanun No. 5510, Sayı: 26184). Ankara.
  29. Resmî Gazete. (2010, 25 Mayıs). Kadın İstihdamının Artırılması ve Fırsat Eşitliğinin Sağlanması konulu Başbakanlık Genelgesi (Sayı: 27591). Ankara.
  30. Resmî Gazete. (2011, 25 Şubat). Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Kanun No. 6111, Sayı: 27857). Ankara.
  31. Resmî Gazete. (2016, 29 Ocak). Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Kanun No: 6663, Sayı: 29620). Ankara.
  32. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf (Erişim Tarihi:12.04.2026)
  33. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf (Erişim Tarihi:12.04.2026)
  34. Saraç, H. (2022). Otomasyonun Yükselişi. Kitlesel İşsizlik mi? Yeni İstihdam mı? İşgücü Piyasasına Etkisine Dair Bir Değerlendirme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 13(2), 55-76. https://izlik.org/JA93KA35NZ
  35. Shieh, J., Xu, X., You, H., & Wu, O. (2023). Are more generous health insurance positively associated with health outcomes of the elderly? evidence from China. Journal of the Asia Pacific Economy. https://doi.org/10.1080/13547860.2023.2186020
  36. Sun, J., & Lyu, S. (2020). The effect of medical insurance on catastrophic health expenditure: evidence from China. Cost Effectiveness and Resource Allocation, 18(1), 10. https://doi.org/10.1186/s12962-020-00206-y
  37. Tatar, M., & Ergün, S. (2021). Covid-19 salgınının Türkiye işgücü piyasası üzerindeki yansımaları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(4), 46-60. https://izlik.org/JA54AN58KT
  38. The World Bank. (2023). Gender Data Portal, Female labor force participation. https://genderdata.worldbank.org/data-stories/flfp-data-story/#:~:text=The%20global%20labor%20force%20participation,do%20work%2C%20they%20earn%20less. (Erişim Tarihi: 21.05.2024)
  39. Toczek, L., Bosma, H., & Peter, R. (2021). The Gender Pay Gap: Income Inequality Over Life Course-A Multilevel Analysis. Frontiers in sociology, 6, 815376. https://doi.org/10.3389/fsoc.2021.815376
  40. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2023). İstihdam, İşsizlik ve Ücret İstatistikleri. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/statistical-themes (Erişim Tarihi: 21.06.2026)
  41. Türkiye İstatistik Kurumu & Uluslararası Çalışma Örgütü. (2020). Cinsiyete dayalı ücret farkının ölçümü: Türkiye uygulaması (ISBN 978-92-2033097-5). Uluslararası Çalışma Örgütü. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@europe/@ro-geneva/@ilo-ankara/documents/publication/wcms_756659.pdf (Erişim Tarihi: 20.06.2025)
  42. OECD. (2023). Data Explorer, https://stats.oecd.org/viewhtml .aspx?datasetcode=ALFS_SUMTAB&lang=en# (Erişim Tarihi: 21.06.2025)
  43. United Nations. (1948). Universal Declaration of Human Rights / United Nations. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights (Erişim Tarihi: 21.05.2026)
  44. Yamakoğlu, E., & Karaçöp, E. (2019). Bazı atipik çalışma modelleri bakımından kadınların sosyal güvenliği. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 25(2), 1463-1485. https://doi.org/10.33433/maruhad.667688
  45. Yüceol, N., Kakı, S., & Çekçi, I. (2022). Covid-19 pandemisinin Türkiye’de kadınların çalışma hayatına katılımı ve iş-yaşam dengesine etkilerinin toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında incelenmesi. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 45-64. https://izlik.org/JA87JJ88EP