Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2023 / Sayı: 39
KARI ÇOR TEGİN YAZITI İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALAR HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME
- Sayı
- 2023 · Sayı: 39
- Sayfa
- 307–326
- DOI
- —
Özet
2012 yılının son günlerinde Çin Halk Cumhuriyeti’nin Xi’an (西安) kentinde Eski Türkçe ve Tang Hanedanlığı dönemi Çincesiyle yazılmış bir mezar taşı bulunmuştur. Yazıt bulunduktan sonra Xi’an kentindeki Datang xishi (大唐西市) Müzesine nakledilmiştir. Çince ve Eski Türkçe metin, birbirinin çevirisi değildir. Yazıtın Eski Türkçe bölümü, on yedi satırlık bir metin içermektedir. Yazıt hakkındaki ilk bilimsel toplantı, 07 Nisan 2013 tarihinde Pekin Üniversitesi’nde (北京大学) yapılmış olup yazıtın hem Çincesi hem de Eski Türkçesi ile ilgili metin neşirleri, 2013 yılı içerisinde başlamıştır. Bu makale, ilk yayınlardan bugüne kadar yapılan çalışmaların genel bir değerlendirmesini içermektedir. İlk bölümde Eski Türkçe metnin neşirlerine, ikinci bölümde ise yazıt hakkında yapılan çalışmalara değinilmiştir. Değerlendirme bölümünde ise Eski Türkçe metindeki farklı okumalar değerlendirilmiş; yazıtın Çince metninde farklı okuma ve anlamlandırma bulunmadığı için üzerinde durulmamıştır. Yakın zamanda bulunan bu yazıtın, Uygur Kağanlığı’nın orta dönemlerinde gelişen olaylar hakkında önemli bilgiler verdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Abstract
In the last days of 2012, a tombstone written in Old Turkic and Tang Dynasty Chinese was found in the Xi’an (西安) city of China, preserved in the Datang xishi (大唐西市) Museum in Xi’an. A cursory examination showed that the Chinese text is not a translation of the Old Turkic text. There are seventeen lines of text in the Old Turkic part of the inscription. The inscription was first studied at a meeting held at Peking University (北京大学) on 07 April 2013. This article primarily evaluates the studies carried out from the first publications to date. The first part is dedicated to the publications of the Old Turkic text whereas the second part focuses on the inscription itself. As the inscription in Chinese do not entail variation in reading and interpreting, the evaluation section concentrates on the different readings of the Old Turkic text. As a conclusion, it seems that this recently found inscription provides important information about the events that took place in the middle periods of the Uyghur Khanate.