XX. YÜZYILDA ARNAVUTLARDA DİN KARŞITI SİYASET VE MÜSLÜMAN ARNAVUT DÜŞÜNÜRLERİN ROLÜ

Özet

Tarihin tanıklık etmiş olduğu mühim gerçeklerden bir de Balkanlarda, Devlet-i Âliyye-i Osmâniye’nin sînesine sadece Arnavutlar ve Boşnakların savaşmadan iştirak etmiş olmalarıdır. Balkan halkları beş asır boyunca beraber, kardeşçe, refah ve barış içerisinde yaşamışlar; fakat Müslüman düşmanları bundan rahatsız olmuş ve Balkanları Osmanlı coğrafyasından ayırmak için ellerinden geleni yapmaya çalışmışlardır. Tüm bu çabalardan sonra Osmanlı Devleti, Balkanlardan çekilmek zorunda kalmıştır. Balkanlarda yetim kalan Arnavutlar, topraklarının bütünlüğünü koruyabilmek için bağımsızlık mücadelelerini durmadan devam ettirmişlerdir. Ayrıca günümüz Arnavutluk’u, sınır dışında kalan Kosova başta olmak üzere, Yunanistan’daki Çamëria, Kuzey Kosova’daki Presheva, Makedonya’daki Tetova, Üsküp ve Karadağ’daki Ulqin gibi Arnavut bölgeler kuzeydeki Sırbistan-Karadağ devleti ve güneydeki Yunan devleti tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. Böylece Arnavutluk toprakları büyük bir tehlike ile karşılaşmıştır. Bu tehlikeden kurtulma çarelerinden biri de dinin manevi gücünden yararlanmak olmuştur. Buna karşın Avrupa’da esen pozitivist rüzgârın etkisiyle din karşıtı hareketler de ortaya çıkmış ve bunlar kendi siyasetlerini üretmişler, onu uygulamaya koymak istemişlerdir.