BOSNA’DA KÂDİRÎLİK KÜLTÜRÜ

Özet

Kâdirîlik, Osmanlılar’ın Bosna’yı fethetmesiyle eş zamanlı olarak bu coğrafyaya yerleşen ve yaygınlık kazanan tarikatlardandır. Kâdirîler’in Bosna’daki ilk tekkesi günümüzde olduğu gibi, o dönemde de özelde Bosna’nın, genelde ise Balkanlar’ın merkezlerinden biri olan Sarayevo’da kurulmuştur. Bu tekke Bosna’da ilk kurulan tekkelerden biridir ve bunlar arasında günümüze kadar ulaşabilen nadir yapılardandır. Hacı Sinan Tekkesi adıyla meşhur olan bu dergâh aynı zamanda Kâdirîler’in Bosna ve Balkanlar’daki merkezi durumundaydı. Sarayevo dışında Travnik, Jajce ve Zvornik gibi yerlerde de Kâdirî tekkeleri bulunmakla beraber Bosna’daki Hacı Sinan Tekkesi dışında kalanlar genelde buraya bağlı olarak hareket etmişler ve muhtemelen bu sebeple çok fazla canlılık gösterememişlerdir. Kâdirîliğin Sarayevo haricinde yaygınlaşamaması, bu şehir dışındaki tekkelerde faaliyet gösteren şeyhlerin fazla tanınmış kimseler olmamasıyla da ilişkilendirilebilir. Kâdirî kimlikleriyle meşhur olan şeyhler, şâirler ve diğer mühim zevât genellikle Sarayevo’da yetişen ve faaliyet gösteren kimselerdir.

Abstract

The Qadiri order, an Islamic Sufi sect or tariqa, arrived Bosnia with the Ottoman conquest of Bosnia in 1463 and spread the Balkan region thereafter. The first Qadiri tekke, a monastic complex where Sufis live, in Bosnia is The Hadji Sinan Tekke that was built in Sarajevo, which was and still is the intellectual center of Bosnia and one of the centers within the Balkans, in 1768. The Hadji Sinan Tekke is one of the few tekkes in the Balkan region that survived until today. Throughout the years, The Hadji Sinan Tekke served as the Qadiri center in Bosnia and the Balkans. Well-known Qadiri sheikhs, poets and scholars are usually the ones who studied and served in Sarajevo. Even though there were Qadiri tekkes in Travnik, Jajce and Zvornik, these tekkes has been under the influence of The Hadji Sinan Tekke. Therefore, these tekkes are not known as much. Another reason The Qadiri order is not spread into cities other than Sarajevo could be that sheikhs of the tekkes in other cities were not well-known.