Kolza (Brassica napus L.) Kalite Islahında Biyoteknolojinin Kullanılması

Özet

Bitki ıslahçısı, geniş varyasyona sahip materyal ile çalışmak ister ve varyasyon oluşturmada klasik bitki ıslahı yöntemlerinin yetersiz olduğu durumlarda yardımcı vasıta olarak biyoteknolojik yöntemler kullanılabilmektedir. Bilindiği gibi, biyoteknolojik yöntemler eşeyli üreme ile oluşturulamayan bitkilerin oluşturulmasında ve doğal olarak bitkilerde bulunmayan özelliklerin aktarılmasında kullanılabileceği gibi oluşturulan bu yeni varyasyonun karakterizasyonunda da faydalı olabilmektedir. Orta Çağda kolza (B. napus L.) bitkisi yağı lamba yağı olarak kullanılmaktaydı. 1970’ li düşük erusik asit ve düşük glikosinolat içeriğine sahip formlarının tespit edilmesi ve ıslah programlarına alınması sonucu 00 tipi kolza (B. napus L.) çeşitleri geliştirilmiş ve bugün dünyanın en önemli yağ bitkilerinden biri haline gelmiştir. Bu tebliğde kolza (B. napus L.) bitkisinde kalite ıslahı tarihi ve biyoteknoloji (embriyo kültürü, moleküler karakterizasyon ve transgenik teknolojisi) destekli kalite ıslahı konuları tartışılacaktır.

Abstract

A plant breeder wants to work with genetic material displaying large variation and where classical breeding methods are unsufficient the plat breeder can use biotechnological methods as helpful tools. As it is well known, whereas biotechnological methods can be used in producing plants which cannot be generated via sexual reproduction they can be also used in transferring naturally not present traits and in the characterisation of generated genetic variation. The oil of rapeseed (B. napus L.) was used as lamp oil in the Middle age. With the discovery of ow erucic acid and low glucosinolate mutants in the 1970’ s and their integration in breeding programmes 00 type rapeseed (B. napus L.) cultivars were developed and arised now to the most important oilseed in the world. The issues history of quality breeding and biotechnology (embryo culture, molecular characterisation and transgenic technology) supported quality breeding in rapeseed (B. napus L.) will be discussed in this work.